S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
1
A. PHN M U
1. Lý do chn ti
1.1.Hn na th k qua, vn xuụi vit v min nỳi cú nhng úng gúp
quan trng trong vn hc hin i nc nh. Thnh tu ca mng ti ny
th hin c i ng sỏng tỏc s phỏt trin trờn b rng v s kt tinh
khụng ớt tỏc gi, tỏc phm.
Trong vn hc t sau Cỏch mng, ti min nỳi luụn cú mt v trớ c
bit. Quỏ trỡnh cỏch mng hoỏ, khỏng chin hoỏ vn hoỏ v vn hoỏ hoỏ
khỏng chin din ra trc ht a bn vựng cao, ni cú cn c a cỏch
mng. Vn xuụi v min nỳi, vi sc cha rng rói ca th loi, cú vai trũ nh
mt biờn niờn s v cuc i i v i ca cỏc dõn tc anh em trong cỏch
mng dõn tc - dõn ch v xõy dng ch ngha xó hi.
ó cú nhng tỏc phm vn xuụi vit v ti min nỳi ng v trớ hng
u trong nn vn hc cỏch mng, c dch ra nhiu th ting v ging dy
trong nh trng. Tụ Hoi, Nguyờn Ngc, Ma Vn Khỏng - nhng nh vn
dnh phn ln cụng sc, tõm huyt cho ti min nỳi cng l nhng cõy bỳt
ch lc trong vn hc hin i nc nh.
Vn hc vit v min nỳi l khu vc duy nht trong nn vn hc cú s
hin din khỏ ụng b mt vn hc cỏc dõn tc anh em trong i gia ỡnh
cỏc dõn tc Vit Nam. Vi kh nng khi sõu vo cỏi riờng, cỏi c sc ca
mi dõn tc, vựng min, vn xuụi cỏc dõn tc thiu s ó em li s phong
phỳ, a dng v tm vúc riờng cho c nn vn xuụi hin i. c bit, nhng
nột c thự trong thiờn nhiờn v khớ cht con ngi min nỳi ó to sc gi
riờng, so vi vn xuụi vit v ụ th, ng bng núi nh Phong Lờ: vn xuụi
min nỳi chim lnh c mt v p riờng, khụng thay th c, khụng ai bt
chc c.
1.2. Trong i ng nh vn l ngi dõn tc thiu s Vit Nam. Cao Duy
Sn l cõy bỳt tr cú bỳt lc sung món mng ti vit v ngi dõn tc min
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
2
nỳi. Tuy mi xut hin trờn vn n nhng tỏc phm ca ụng ó to c ting
vang ln v t c nhiu gii thng ca Hi nh vn Vit Nam.
Nh vn Cao Duy Sn tờn tht l Nguyn Cao Sn dõn tc Ty - sinh
nm 1956 ti Th trn Cụ Su (huyn Trựng Khỏnh - tnh Cao Bng). L hi
viờn nh vn Vit Nam, hi viờn hi vn hc ngh thut cỏc dõn tc thiu s
Vit Nam, Tng biờn tp tp chớ vn hoỏ cỏc dõn tc. Chỏnh vn phũng Hi
vn hoỏ ngh thut cỏc Dõn tc thiu s Vit Nam. Cao Duy Sn l mt trong
s ớt nh vn ngi dõn tc thiu s ó thnh cụng khi to c du n sõu
m trong lũng c gi.
Cao Duy Sn l mt cỏi tờn hin ang c rt nhiu ngi bit n khi
tp truyn ngn Ngụi nh xa bờn sui t gii thng ca Hi nh vn Vit
Nam 2008, mang giỏ tr vt ra ngoi cỏc gii thng vn hc trong nc vi
c gii thng Vn hc ASEAN ca Hong gia Thỏi Lan nm 2009. Tuy
nhiờn cho n nay vn cũn ớt nhng cụng trỡnh nghiờn cu chuyờn bit v
Cao Duy Sn, nu cú cng ch l mt vi bi bỏo hoc nhng ý kin nh l
trong c mt cụng trỡnh, bi vit v vn hc cỏc dõn tc thiu s núi chung.
Nhng kt qu nghiờn cu ny cha tỏi dng mt chõn dung Cao Duy
Sn vi nhng a con tinh thn ca ụng . Vỡ vy vic tỡm hiu sỏng tỏc ca
nh vn Cao Duy Sn l mt vic lm cn thit, cú ý ngha thc tin v ý
ngha khoa hc.
1.3. L mt ngi lm cụng tỏc ging dy ni nỳi rng Vit Bc - quờ
hng ca nh vn Cao Duy Sn, vic thc hin ti i vi chỳng tụi cũn
cú ý ngha tri õn ca th h n em i vi mt ngi anh- mt nh vn tiờu
biu ca quờ hng mỡnh ó mang sc mu riờng ca con ngi, ca cuc
sng dõn tc mỡnh n khp mi min ca t quc v tht mng vui v t ho
hn khi sc mu dõn tc l c sn vt ra ngoi biờn gii quc gia.
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
3
Nhng kt qu t c ca ti s l ti liu tham kho cho nhng
ngi yờu vn hc trong c nc. T ú, cú th giỳp h hiu thờm v yờu quớ
thờm vn hc cỏc dõn tc thiu s Vit Nam núi chung, nh vn Cao Duy
Sn núi riờng.
2. Lch s vn :
2.1. L tỏc gi tr trong nn vn hc ng i, Cao Duy Sn ó khng
nh c phong cỏch riờng v c ỏo trong sỏng tỏc vn chng ễng c
ỏnh giỏ l nh vn cú nhng úng gúp ln mng ti vit v min nỳi.
Tuy nhiờn n thi im hin nay cụng trỡnh nghiờn cu riờng v Cao Duy
Sn v nhng tỏc phm ca nh vn cũn rt ớt. Nhng tỏc phm ca ụng mi
ch c gii thiu chung chung trờn phng tin thụng tin i chung nh
bỏo, tp chớ v chng trỡnh gii thiu sỏch trờn i phỏt thanh truyn hỡnh.
Cú th k tờn cỏc bi vit sau:
- Cao Duy Sn - T chỳ cy hng n chng gu rng gi tỏc gi
Trung Trung nh, (Trớch nh vn cỏc dõn tc thiu s Vit Nam - i v
Vn, Lũ Ngõn Sn (ch biờn) NXB Vn hoỏ DT , 2003).
- n tri - Tiu thuyt ca Cao Duy Sn, NXB Vn hoỏ Dõn tc 2006
tỏc gi Thch Linh, th thao vn hoỏ, 5/2006
- n tri ai c ny nghe Tỏc gi V Xuõn Tu - tp chớ Vn hoỏ
cỏc Dõn tc s 7/2006.
- Cừi nhõn gian nh c tớch - c n tri, tiu thuyt ca Cao Duy
Sn, NXB Vn hoỏ DT - H Ni 2006 - tỏc gi Nguyn Chớ Hoan.
Vn ngh tt inh Hi - 2007
- n tri ct ting ca vang - tỏc gi Mai Hng www.vo.vnews.vn
8/2007.
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
4
- C i tụi ch eo ui v ti min nỳi - tỏc gi Ha Hiu L - bỏo
vn ngh 11/2008.
- Nh vn ngi co xu ot gii vn chng - tỏc gi Ha Hiu L -
Bỏo vn hoỏ vn ngh Cao Bng.
- Vn xuụi c chim gii thng Hi nh vn Vit Nam 2008 - tỏc gi
H Linh - Bỏo vn ngh Quõn i.
- Phn ỏnh ỏnh giỏ ca Ch tch Hi nh vn Vit Nam Hu Thnh v
tp truyn ngn Ngụi nh xa bờn sui.
- Vit vn l mt cuc vin du v vi ci ngun - tỏc gi Vừ Th Thuý -
Bỏo kinh t ụ th.
- Vit vn phi cú s ỏm nh - Tỏc gi Huy Sn - Trang vn hoỏ gii trớ.
- Bụng hoa sen ang ngỏt - tỏc gi Ha Hiu L - Vit Nam net.
- Gii thng Hi nh vn Vit Nam 2008 vi tỏc gi Ngụi nh xa
bờn sui - Tỏc gi Mai Thi - Bỏo H Ni mi.
- Ban mai cú mt git sng - Tỏc gi c - Bỏo vn ngh.2008
õy l nhng bi vit v nh vn Cao Duy Sn c ng ti trờn bỏo
chớ. Hu ht l nhng bi phng vn v s ra i ca tỏc phm, nhng cm
ngh ca nh vn khi vit v khi c nhn gii thng, cú mt s ớt bi i
vo ni dung tỏc phm nh: Cừi nhõn gian nh c tớch ca tỏc gi Nguyn
Chớ Hoan vit v tiu thuyt n tri. Tỏc gi nhn xột : Ch Hai hng
ca cun tiu thuyt c khai trin song song trờn hai tuyn thi gian quỏ
kh v hin ti ( ). Bng cỏch y, tiu thuyt ny k cho chỳng ta mt cõu
chuyn c tớch qua mt phiờn bn hin i ? [10; tr17]
Trong bi phng vn ca phúng viờn bỏo Vn ngh quõn i, Ch tch
Hi nh vn Vit Nam Hu Thnh nhn xột Cao Duy Sn em n cho
ngi c mng sng m c, ti sỏng v nhng con ngi min nỳi, va c
kớnh va hin i mc mc, chõn cht. Khụng ỏnh mt mỡnh trong nhng
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
5
hon cnh ộo le, au n. Vi bỳt phỏp khụng khoa trng khụng mu mố.
Cao Duy Sn ó dng lờn mt lot chõn dung vi nhng ng nột, gúc cnh
riờng bit nhng rt i hn nhiờn, dung d, to nờn sc hỳt vi ngi c.
Tỏc gi c nhn xột nh vn Cao Duy Sn khi c Ngụi nh xa
bờn sui qua bi vit trờn bỏo vn ngh Ban mai cú mt git sng : Vn
trong tp ny ca Cao Duy Sn ging t chim gỏy y. Nú khụng cu kỡ
thoỏng c cũn cm thy nú qunh qung vng di. Nhng truyn no cng
cú nhng cõu khin ngi ta git mỡnh v s sc so trong quan sỏt cuc
sng v gi nú ra bng chớnh ngụn ng ca ngi vựng mỡnh
Cú l, ngi nghiờn cu sõu sc v cú nhiu nhn nh xỏc ỏng v Cao
Duy Sn hn c l nh phờ bỡnh Lõm Tin - tỏc gi ca mt s cụng trỡnh
nghiờn cu v vn hc cỏc dõn tc thiu s Vit Nam, khi nhn xột v cỏ tớnh
sỏng to ca nh vn Cao Duy Sn ụng vit : ễng miờu t nhõn vt di gúc
i t, cú s phn riờng v mt s t ý thc. iu ú cng c th hin
rừ trong nhng truyn ngn sau ny ca ụng ( ) Nhõn vt ca ụng thng
kho khon, mnh m, cú cuc sng ni tõm phong phỳ, phc tp d di,
nhng li lng l kớn ỏo. Truyn ca Cao Duy Sn cũn hp dn ngi c
cỏch vit giu cm xỳc, giu hỡnh tng vi cỏch cm nhn s vt, hin tng
tinh t, chớnh xỏc, sc so vi nhng tỡnh hung cng thng gay gt, bt ng.
Vi cỏch vit ú Cao Duy Sn ó em li cho vn xuụi cỏc dõn tc thiu s
mt cm nhn mi v con ngi v cuc sng ca cỏc dõn tc [28; tr151]
Nm 2007, trong lun vn thc s nghiờn cu v Cao Duy Sn ( ti : Thi
phỏp nhõn vt tiu thuyt, trong tiu thuyt Ngi lang thang v n tri ca
Cao Duy Sn) - Tỏc gi ng Thu An (trng i hc S phm H Ni) ó
a ra mt s nhn xột.
Cao Duy Sn ó thc s k tha v phỏt huy nhng nột c ỏo trong
ngh thut xõy dng nhõn vt ca vn hc truyn thng, t ú khng nh
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
6
phm cht tt p v giỏ tr tõm hn ca ngi dõn min nỳi. Nhng lun vn
khoa hc ny ch dng li nghiờn cu hai tiu thuyt Ngi lang thang v
n tri ca Cao Duy Sn. Nh vy ngoi cỏc bi bỏo, bi phng vn nh
vn Cao Duy Sn c ng ti trờn cỏc phng tin thụng tin i chỳng cú
th coi õy l cụng trỡnh nghiờn cu khoa hc u tiờn v nh vn Cao Duy
Sn. n nay cha cú mt cụng trỡnh chuyờn bit no nghiờn cu truyn ngn
ca Cao Duy Sn vic tỡm hiu nghiờn cu c im truyn ngn ca nh vn
Cao Duy Sn vỡ th cng c t ra nh mt ũi hi tt yu.
3. i tng nghiờn cu
- Vn xuụi min nỳi ng i v sỏng tỏc ca Cao Duy Sn
- Hin thc v con ngi min nỳi trong truyn ngn Cao Duy Sn
- Mt s phng din ngh thut trong tryn ngn Cao Duy Sn
4. Phm vi nghiờn cu
- Tp truyn ngn Nhng chuyn lng Cụ Su - NXB QND
(gii thng Hi nh vn Vit Nam - 1997).
- Tp truyn ngn Nhng ỏm mõy hỡnh ngi - NXB VHDT
(gii B ca Hi vn hc ngh thut cỏc dõn tc thiu s Vit Nam - 2003)
- Tp truyn ngn Ngụi nh xa bờn sui - NXB VHDT
(gii thng Hi nh vn Vit Nam - 2008).
5. Phng phỏp nghiờn cu
- Phng phỏp thng kờ
- Phng phỏp phõn tớch
- Phng phỏp i chiu v so sỏnh
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
7
6. B cc ca Lun vn
Ngoi phn m u, kt lun v th mc ti liu tham kho, ni dung
chớnh ca lun vn bao gm ba chng.
Chng 1. Vn xuụi min nỳi ng i v s xut hin ca nh vn Cao
Duy Sn
1. Din mo, c im v thnh tu ca vn xuụi min nỳi ng i
1.1. Mt cỏch hiu v vn xuụi min nỳi ng i
1.2. Phỏc tho v din mo vn xuụi min nỳi ng i
1.2.1. Quỏ trỡnh vn ng v i ng nh vn
1.2.2. Nhng thnh tu v hn ch ca vn xuụi min nỳi ng i
2. Quỏ trỡnh sỏng tỏc ca nh vn Cao Duy Sn
2.1. Vi nột v tiu s nh vn Cao Duy Sn
2.2. Quỏ trỡnh sỏng tỏc ca nh vn Cao Duy Sn
3. Nhng nột tng ng v khỏc bit ca Cao Duy Sn vi cỏc tỏc gi
vn xuụi min nỳi ng i
3.1. Nhng nột tng ng.
3.2. Nhng nột khỏc bit
Chng 2. Hin thc v con ngi min nỳi trong truyn ngn Cao Duy Sn
1. Quan nim ngh thut v hin thc v con ngi trong truyn ngn
Cao Duy Sn
1.1.Quan nim ngh thut v hin thc trong truyn ngn Cao Duy Sn
1.2. Quan nim ngh thut v con ngi trong truyn ngn Cao Duy Sn
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
8
2. Bc tranh xó hi min nỳi vi nhng xung t Ngm v in m bn
sc vn hoỏ Ty.
2.1. Hin thc xó hi min nỳi vi nhng xung t va d di va lõu di.
2.1.1. Xung t lch s dõn tc
2.2.2. Xung t th s i t
2.2. Hin thc xó hi min nỳi in m bn sc vn hoỏ Ty.
3. Hỡnh tng con ngi min nỳi vi mt s nột c trng
3.1. Con ngi min nỳi vi s phn bi kch
3.2. Con ngi tha hoỏ v sỏm hi
3.3. Con ngi thỏnh thin
Chng 3. Mt s phng din ngh thut trong truyn ngn Cao Duy Sn
1. Ct truyn
1.1. Khỏi nim ct truyn
1.2. Ct truyn trong ba tp truyn ngn Cao Duy Sn
2. Ngh thut xõy dng nhõn vt
2.1. Khỏi nim nhõn vt vn hc
2.2. Kiu nhõn vt trung tõm trong truyn ngn Cao Duy Sn
2.2.1. Kiu Nhõn vt lớ tng
2.2.2. Kiu nhõn vt d dng v nhõn cỏch
2.3. Ngh thut miờu t ngoi hỡnh nhõn vt
2.4. Ngh thut miờu t hnh ng nhõn vt
2.5. Ngh thut miờu t ni tõm nhõn vt
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
9
3. c im ngụn ng truyn ngn Cao Duy Sn
3.1. Ngụn ng giu hỡnh nh, s dng th phỏp so sỏnh.
3.2. S dng li din t ca ngi dõn tc.
Kt lun
Th mc ti liu tham kho
S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn http://www.lrc-tnu.edu.vn
10
B. PHN NI DUNG
Chng 1
Văn xuôi miền núi đ-ơng đại
và sự xuất hiện của nhà văn Cao Duy SơN
1. Din mo, c im v thnh tu ca vn xuụi min nỳi ng i
1.1. Mt cỏch hiu v vn xuụi min nỳi ng i
Cú th hiu Vn xuụi min nỳi l nhng sỏng tỏc vn xuụi ngh thut
vit v ti min nỳi trong vn hc Vit Nam. Theo quan nim ca khụng ớt
ngi : Vn xuụi l th loi ch lc ca sỏng tỏc vn hc. Núi nh th l
khng nh kh nng riờng, to ln ca vn xuụi trong ngh thut ngụn t, trong
vic th hin ý t tng ngh thut ca nh vn, trong t, k, biu hin.
So vi th, vn xuụi cho phộp nh vn t do, linh hot, nng ng hn trong
sỏng to, th hin i sng, con ngi. Cõu vn xuụi khụng b hn ch v s
õm tit, cú th di ngn tu ý ngi vit. Cỏc t ng, õm tit trong cõu cng
khụng b gũ bú, cõu thỳc v thanh v vn. Cỏc cõu ni tip nhau ging chui li
núi ngoi i, thun tin trong giao tip ngh thut. Vn bn vn xuụi cng
khụng b hn ch v dung lng cõu ch Nhng cng chớnh vỡ th, s ra i,
trng thnh, phỏt trin ca vn xuụi ngh thut cng l mt quỏ trỡnh, gn vi
v phn ỏnh s vn ng, trng thnh ca vn hc núi chung.
Vn xuụi cú nhiu th, nhng tiờu biu nht l truyn. V phm vi h
cu, sỏng to, truyn t do, linh hot hn so vi ký, tn vn, cỏc th vn xuụi
khỏc. Truyn cng cú quỏ trỡnh phỏt trin gn vi nhng c im vn hoỏ -
lch s ca nn vn hc. Truyn ngn, tiu thuyt l nhng th vn xuụi ghi
c nhiu thnh tu. Th gii ngh thut trong truyn ngn, tiu thuyt xa
nay thu hỳt s chỳ ý, say mờ ca bao lp bn c. Do phng thc phn ỏnh
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét