Di cư trong nước và mối liên hệ với các sự kiện cuộc sống

LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Di cư trong nước và mối liên hệ với các sự kiện cuộc sống": http://123doc.vn/document/538577-di-cu-trong-nuoc-va-moi-lien-he-voi-cac-su-kien-cuoc-song.htm

v

Biu 4.11 S nm i hc trung bỡnh ca ngi di c ti nhng thi im khỏc nhau
chia theo tỡnh trng ng ký h khu ti ni c trỳ hin ti
37
Biu 4.12 Phõn b phn trm thay i hc vn ca ngi di c chia theo gii tớnh 37

Biu 4.13 Phõn b phn trm thay i hc vn ca ngi di c chia theo tỡnh trng
ng ký h kh
u 38

Biu 4.14 S lng v phõn b phn trm s con sinh ra trc v sau ln di c u
tiờn trong s nhng ngi di c ó tng kt hụn ti thi im iu tra
38

Biu 4.15 Tỡnh hỡnh sinh sau khi di chuyn ln u chia theo tỡnh trng hụn nhõn
trc khi di chuyn 39


Hỡnh 4.1 Phõn b phn trm ngh nghip ngi di c qua cỏc giai on ca chu trỡnh
sng 18

Hỡnh 4.2 Xỏc su
t tỡm vic chia theo s tun t ln di chuyn gn nht n khi nhn
c vic lm u tiờn v gii tớnh 24

Hỡnh 4.3 Xỏc sut tỡm vic chia theo s tun t ln di chuyn gn nht n khi nhn
c vic lm u tiờn v loi hỡnh ng ký h khu
25

Hỡnh 4.4 Xỏc sut tỡm vic chia theo s tun t ln di chuyn gn nht n khi nhn
c vic lm u tiờn v khu vc c
trỳ 26

Hỡnh 4.5 Xỏc sut tỡm vic chia theo s tun t ln di chuyn gn nht n khi nhn
c vic lm u tiờn v loi ni c trỳ 27

Hỡnh 4.6 Xỏc sut tỡm vic chia theo s tun t ln di chuyn gn nht n khi nhn
c vic lm u tiờn v mng li xó hi ca ngi di c ti ni n
28

Hỡnh 4.7 Phn trm s dng cỏc trung tõm gii thiu vi
c lm ca nh nc v t
nhõn 29


vi

vii
LI NểI U


Nm 2004, Tng cc Thng kờ thc hin thnh cụng mt cuc iu tra v di
c trong nc. Mc tiờu chớnh ca cuc iu tra l cung cp s liu thng kờ c bn
v tỡnh trng di c Vit Nam. Nhng phỏt hin ca cuc iu tra ny l nn tng
thc tin cho vic sỏch xõy dng cỏc chớnh sỏch v khung phỏp lý v di c. Thụng
qua hot ng ny, cuc i
u tra v cỏc kt qu phõn tớch ca nú gúp phn vo vic
xõy dng cỏc k hoch phỏt trin kinh t xó hi cp vựng v cp quc gia, c bit
l cho cỏc vựng nụng thụn, trong ú th hin s tụn trng i vi cỏc quyn c bn
ca ngi di c v giỳp h hũa nhp vi xó hi ni chuyn n. Nm 2005, Tng
cc Thng kờ ó hon thnh phõn tớch c bn d liu iu tra v cụng b
n phm
cú tờn l iu tra Di c Vit Nam nm 2004: Nhng kt qu ch yu.

Chuyờn kho cú tiờu : Di c trong nc v mi liờn h vi cỏc s kin
cuc sng l bc tip theo nhm cung cp nhng phõn tớch sõu hn v mi quan h
gia di c v cỏc s kin quan trng khỏc trong chu trỡnh sng ca ngi di c. Vi
s h tr k
thut ca Qu Dõn s Liờn Hp Quc (UNFPA), chuyờn kho ny do
mt nhúm cỏn b phõn tớch v nghiờn cu ca Vin Xó hi hc (IOS) thc hin v
trỡnh lờn Tng Cc Thng kờ.

Chuyờn kho nờu bt nhng nh hng ca cỏc s kin nh giỏo dc, hụn
nhõn, ngh nghip, sinh i vi cuc sng ca ngi dõn di c, cng nh s
khỏc bit v bn cht ca cỏc s
kin ny tng nhúm dõn di c. Chuyờn kho cũn
nhn mnh tm quan trng ca vic hoch nh chớnh sỏch v kt hoch húa phỏt
trin trong cỏc lnh vc khỏc nhau cú tớnh n s khỏc bit ny gia nhng nhúm
ngi di c.

Qu Dõn s Liờn Hip quc v Tng cc Thng kờ trõn trng gii thiu
chuyờn kho ny ti tt c cỏc nh nghiờn cu, cỏc nh lp chớnh sỏch, cỏc nh lp
k hoch v cỏc c gi quan tõm khỏc.



Ts. Lờ Mnh Hựng
TNG CC TRNG
TNG CC THNG Kấ
Ngi Ian Howie
TRNG I DIN QU DN S
LIấN HP QUC TI VIT NAM

viii

ix
LI CM N


Vic chun b v xut bn chuyờn kho ny c thc hin vi s h tr k
thut v ti chớnh ca Qu Dõn s Liờn Hp Quc (UNFPA) cho Tng cc Thng
kờ (TCTK).

Thay mt Tng cc Thng kờ, tụi xin gi li cm n chõn thnh ti Ngi Ian
Howie, Trng i din UNFPA ti Vit Nam, vỡ s tr giỳp v h tr cú hiu qu
cho Tng cc Thng kờ núi chung v cho chuyờn kh
o ny núi riờng.

Tụi xin gi li cm n ti Ts. ng Nguyờn Anh v Ts. Nguyn Thanh Liờm
l nhng ngi ó m nhn cụng tỏc phõn tớch v chun b bỏo cỏo ny.

c bit, tụi xin by t lũng bit n chõn thnh ti Ts. Philip Guest, Giỏm
c Quc gia ca Hi ng Dõn s ti Thỏi Lan, vỡ nhng úng gúp k thut cho
bỏo cỏo.

Tụi ỏnh giỏ cao cỏc cỏn b ca V Thng kờ Dõn s v Lao ng, Tng cc
Thng kờ, vỡ nhng úng gúp cú hiu qu cho c
ng bỏo cỏo v c sa ln cui
chuyờn kho ny.

Cui cựng, tụi cng xin gi li cm n ti B Trn Th Võn, Tr lý Trng
i din UNFPA ti Vit Nam v ễng Phm Nguyờn Bng, cỏn b chng trỡnh
UNFPA, vỡ s hp tỏc v h tr trong vic chun b chuyờn kho cng nh trong
cỏc giai on khỏc nhau ca cụng tỏc thu thp v phõn tớch s liu.



Ts. Nguyn Vn Tin
PHể TNG CC TRNG TCTK
GIM C TIU D N VIE/01/P12TK


x

xi
Bản đồ các đơn vị hành chính việt nam



Di c trong nc v mi liờn h vi cỏc s kin cuc sng |
1
I. C S V MC CH NGHIấN CU

1.1 Di c v cỏc s kin cuc sng

n nay ó cú c s ng thun rng di c l mt quỏ trỡnh, m khụng phi
l mt s kin xy ra mt ln. Di c din ra trong mi liờn h vi cỏc s kin khỏc nh
hc tp, hụn nhõn, thay i ngh nghip v.v (xem Djamba v cng s, 1999; ng
v cng s, 2005). iu khin cho di c
tr nờn quan trng trong nghiờn cu liờn
ngnh khụng ch l do tớnh nng ng ca bn thõn quỏ trỡnh ny, m cũn mi liờn
h vi cỏc s kin cuc sng. Hiu c mi liờn h thi gian gia di c v cỏc s
kin cuc sng, cng nh kho sỏt s bin thiờn ca nhng mi quan h ú theo cỏc
c trng kinh t-xó hi, cú ý ngha quan trng i vi cụng tỏc k hoch hoỏ phỏt
tri
n trong mt s lnh vc nh th trng lao ng, nh v chin lc giỏo dc.
Quyt nh di c khụng ch liờn quan ti cỏc s kin cuc sng, m cũn gn cht vi
cỏc quan h v mng li xó hi.

Gia nhp lc lng lao ng, tỡm c mt vic lm mi hoc quyt nh hc
lờn trỡnh cao hn thng ũi hi thay i ni c
trỳ hoc di chuyn v mt khụng
gian. Khi ngh hu, nhng ngi lm cụng n lng cú th mun quay v quờ hng
vi gia ỡnh trong nhng nm cũn li ca cuc i. Tỏc ng ca cỏc s kin cuc
sng n xu hng di c v xem xột s a dng ca mi quan h ny trong nhng
nhúm ngi di c khỏc nhau l vn quan trng i vi cụng tỏc lp chớnh sỏch v
quy hoch phỏt tri
n trong nhiu lnh vc khỏc nhau nh giỏo dc, y t, nh , cụng
tỏc k hoch hoỏ gia ỡnh v th trng lao ng. õy, cỏc vn chớnh sỏch ỏng
quan tõm rt a dng, nh xu hng di c ca nhng ngi cú trỡnh hc vn cao v
tỏc ng ton din ca nú n th trng vic lm ni n. Ngi lm chớnh sỏch v
k hoch hoỏ gia ỡnh cú th mun tỡm hiu xem li
u di c cú th dn n s gia tng
hay suy gim mc sinh, tui kt hụn v s dng cỏc bin phỏp trỏnh thai c ni i
ln ni n. Tt c nhng mi quan tõm ú u gúp phn nõng cao nng lc ca ngi
lm chớnh sỏch nhm to iu kin thun li v h tr cho quỏ trỡnh di c.

Hu ht cỏc nghiờn cu mi quan h gia di c
v cỏc s kin cuc sng
thng s dng cỏc b s liu quy mụ ln vi chi phớ cao nh s liu Tng iu tra
dõn s. Tuy nhiờn, loi hỡnh s liu iu tra ct ngang ti mt thi im khụng cho
phộp khỏm phỏ y mi liờn h gia di c v cỏc s kin khỏc trong cuc sng ca
mi cỏ nhõn. Di c theo tin trỡnh cuc sng ũi h
i phi cú nhng quan sỏt, o lng
v cõn nhc liờn tc trong sut mt chu trỡnh sng, lm c nh vy l rt khú. Trong
trng hp ú, s liu thu thp theo thi gian t ra u vit hn s liu iu tra ct
ngang trong nghiờn cu di c. Tuy nhiờn, loi s liu ny ũi hi nhng chi phớ cao
hn v mt nhiu thi gian hn trong vic thu thp s liu, khin cho nhiu ng
i lm
nghiờn cu thng la chn s liu iu tra ct ngang do giỏ thnh thp v thun li.

Cuc iu tra di c nm 2004 vi c mu ln l mt nghiờn cu cp quc gia
u tiờn Vit Nam, thu thp thụng tin v lch s di chuyn v c im kinh t-xó hi
2
| Di c trong nc v mi liờn h vi cỏc s kin cuc sng

khỏc din ra trong chu trỡnh sng ca i tng iu tra. Phõn tớch sõu ny l nghiờn cu
u tiờn Vit Nam xem xột mi liờn h gia di c v cỏc s kin cuc sng.

1.2 Di dõn trong nc Vit Nam

Cụng cuc i mi khụng ch trc tip em li cho ngi dõn nhng c hi
kinh t m cũn tỏc ng n di c bng nhiu cỏch khỏc nhau, c bit trong vic thỳc
y cỏc lung di c lao ng t
nụng thụn. V bn cht, s nghip i mi em li
nhng bin i v cu trỳc xó hi, vi s chuyn i t h thng k hoch hoỏ tp
trung sang nn kinh t th trng. S gia tng tc thng mi hoỏ sn xut nụng
nghip v s thay th lao ng sng bng vn u vo l nhõn t c bn gi
i phúng
mt b phn lao ng d tha nụng thụn v khuyn khớch h i lm n xa nhm tỡm
kim nhng c hi kinh t v thu nhp tt hn. Lao ng ngoi tnh ó tr thnh mt
ngun lc quan trng nhm ỏp ng nhu cu ngy cng tng ca th trng dch v v
vic lm ti cỏc trung tõm ụ th. Gn lin vi di c lao ng, cỏc s
kin liờn quan
n vic tham gia vo lc lng lao ng cng thay i, t s chuyn dch nh l
tng a phng cho n quy mụ c nc nh hin nay (xem Doón v Trnh, 1998;
ng v cng s, 1997).

Di c nc ta thng gn vi tỡnh trng tht nghip v thiu vic lm nụng
thụn, c bit l ng bng chõu th sụng Hng l ni cú m
t dõn s cao. Tht
nghip v thiu vic lm l do tng trng ca nn sn xut nụng nghip, song li
khụng kh nng thu hỳt c ht s lao ng d tha. S gia tng quy mụ dõn s
tui lao ng tip tc lm trm trng thờm sc ộp v vic lm. Trung bỡnh mi nm,
Vit Nam cn phi to ra 1,5 triu vic lm mi. S lng thanh niờn n tu
i tham
gia vo lc lng lao ng hng nm c tớnh l 1,4 triu ngi. Con s ny ng
nhiờn cha bao gm nhng ngi tht nghip t nm trc song vn cha tỡm c
vic lm (xem ng v cng s, 2005). Nhng lao ng tr ny khi tham gia vo th
trng lao ng phi cnh tranh gay gt trong tỡm kim c hi lm vic phự hp. Di c
thng gn lin vi thay i v giỏo dc v ngh
nghip m mi ngi di c u phi
tri qua. Ngoi ra, vic thiu cỏc c s o to trỡnh cao v vic lm phi nụng
nghip nụng thụn cng l mt nhõn t thỳc y xut c trong nhúm thanh niờn cú
nhu cu hc tp.

Cỏc kt qu nghiờn cu s b thu c t cuc iu tra di c Vit Nam nm
2004 cho thy, thu nhp v vic lm l hai nhõn t hng u thỳc y di c (TCTK v
UNFPA, 2005). S
khỏc bit kinh t-xó hi v chờnh lch v thu nhp t cụng vic
gia nụng thụn v thnh th dn n nhng tỏc ng bt li cho ngi dõn nụng thụn
v thỳc y h ra i. nh hng phỏt trin thiờn lch ca cỏc thnh ph ln v ụ th
mang li nhng c hi hc vn v ngh nghip phong phỳ hn v to nờn s hp dn
thu hỳt ngi dõn nụng thụn chuyn ra cỏc thnh ph ln ki
m sng, lao ng v
hc tp. ng lc th trng tỏc ng n cỏc vựng a lý cho phộp liờn kt cỏc a
bn sõu, xa vi dõn s ca ni ú thnh mt h thng kinh t m, khụng ch hn ch
cp a phng, m ó m rng c cp vựng, min v cp quc gia cựng an xen vi
nhau. Cựng vi s chuyn i ny, ni lng ki
m soỏt trong h thng h khu, vn
Di c trong nc v mi liờn h vi cỏc s kin cuc sng |
3
mt thi gn lin vi vic phõn cụng cụng tỏc v cung cp cỏc nhu yu phm cn thit
hng ngy, phỏt trin c hi vic lm cỏc thnh ph ln ó tr thnh nhng nhõn t
tỏc ng ch yu n quy mụ v loi hỡnh lung di dõn khi nụng thụn Vit Nam
trong sut 20 nm qua (ng v cng s 1997; Doón v Trnh, 1998; Guest, 1998).

Cỏc s kin cuc sng cỏ nhõn gn lin vi vic lm, hc tp, hụn nhõn cú th

thỳc y di c. i vi Vit Nam, cng nh cỏc khu vc khỏc trờn th gii, di c
trong nc cú s tham gia ụng o ca nhúm dõn s tr. Giai on c bit ny trong
cuc sng thng phi i mt vi nhng thỏch thc cng nh c hi v hc tp, kt
hụn, hoc vic lm, nhng s kin cú th ũi hi thay
i ch . Mt cụng trỡnh
nghiờn cu trc õy s dng s liu Tng iu tra cho thy nhng ngi di c cha
cú gia ỡnh chim mt t trng cao hn trong lung di c gia cỏc tnh, thnh ph. Di
c ca nhúm dõn s tr cng gia tng theo trỡnh hc vn, bi ngi cú hc vn cao
hn cú xu hng di c nhiu hn (Guest, 1998; TCTK v UNDP, 2001). Trong m
i
liờn h vi cụng vic, di c l mt quỏ trỡnh cú tớnh la chn cao. Di c lao ng
chim mt t trng ln trong sn xut cụng nghip v xõy dng. Trong lnh vc dch
v, phn ln ngi di c tham gia ch yu vo cỏc hot ng buụn bỏn nh, kinh
doanh, vn ti, phc v nh hng, quỏn n v giỳp vic gia ỡnh. Lao ng di c chim
t trng thp nht trong lnh vc s
n xut nụng, lõm v ng nghip.

Nhng nhõn t thỳc y di c khụng ch liờn quan n cỏc s kin trong cuc
sng cỏ nhõn, m cũn cú quan h vi cỏc s kin trong i sng h, nht l khi chin
lc kinh t ca h bc vo giai on phỏt trin m rng. Quyt nh di c thng l
kt qu ca nhng n o, tớnh toỏn trong mt thi gian di (De Jong v Gardner,
1981), bao gm vic cõn nhc nh
ng cỏi c v cỏi mt gia cỏc thnh viờn trong h,
vo nhng giai on khỏc nhau ca i sng gia ỡnh. Nu nh khụng tham gia vo
hot ng kinh t tng thu nhp, cỏc h nụng thụn s khụng th cú thu nhp
tn ti v/hoc chi tr nhng khon chi tiờu khi au m v cho vic hc tp. Thụng
qua di c, cỏc thnh viờn trong h s chung sc úng gúp thu nhp, tớch lu vn
phỏt tri
n.

Tin gi v ca ngi di c, c ngun trong nc v nc ngoi, to nờn mt
cu thnh quan trng trong thu nhp ca nhiu nụng h, tin gi v tr thnh mt phn
khụng th thiu trong chin lc sng ca h sau di c. Tin do ngi di c gi v
c s dng cho mc ớch sn xut v tiờu dựng. Thụng thng, ngi dõn thng
cho bi
t tin gi v gúp phn chi tiờu hng ngy, trang tri n nn, chi cho hc tp,
khỏm cha bnh v xõy dng nh (TCTK v UNFPA, 2005). Mc dự s tin gi cú th
khụng chi dựng cho nhng nhu cu trong gia ỡnh, song khi kt hp vi ngun thu
nhp bng tin hoc hin vt thu c qua hot ng sn xut nụng nghip, thỡ h cú
kh nng ỏp ng c nhu cu sng ti thiu v tớch lu
c vn cho phỏt trin.
Vic kt hp ngun thu t nụng nghip, phi nụng v tin do ngi di c gi v l quan
trng i vi cuc sng nụng thụn. Xu hng ny ang ngy cng tr nờn quan
trng i vi i sng ca nhiu h Vit Nam hin nay (ng v cng s, 2004).