Giáo án bổ trợ Ngữ văn lớp 7

Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
A. Căm ghét. C. Chán nản.
B. Lo âu. D. Buồn bực.
Dẫn chứng:
- Sự hỗn láo của con nh nhát dao đâm vào tim bố.
- Con lại dám xúc phạm đến mẹ con ?
- Con sẽ không thể sống thanh thản, nếu đã làm cho mẹ buồn phiền
Bài tập 3: Em hãy hình dung và tởng tợng về ngày buồn nhất của En ri cô là ngày em mất
mẹ. Hãy trình bày bằng một đoạn văn.
*Gợi ý: En ri cô đang ngồi lặng lẽ, nớc mắt tuôn rơi. Vóc ngời vạm vỡ của cậu nh thu nhỏ lại
trong bộ quần áo tang màu đen. Đất trời âm u nh càng làm cho cõi lòng En ri cô thêm sầu đau tan
nát. Me không còn nữa. Ngời ra đi thanh thản trong hơi thở cuối cùng rất nhẹ nhàng. En ri cô nhớ
lại lời nói thiếu lễ độ của mình với mẹ, nhớ lại nét buồn của mẹ khi ấy. Cậu hối hận, dằn vặt, tự
trách móc mình và càng thêm đau đớn. Cậu sẽ không còn đợc nghe tiếng nói dịu dàng, âu yếm
và nhẹ nhàng của mẹ nữa. Sẽ chẳng bao giờ còn đợc mẹ an ủi khi có nỗi buồn, mẹ chúc mừng
khi có niềm vui và thành công. En ri cô buồn biết bao.
Bài tập 4: Chi tiết Chiếc hôn của mẹ sẽ xóa đi dấu vết vong ân bội nghĩa trên trán con có
ý nghĩa nh thế nào.
*Gợi ý: Chi tiết này mang ý nghĩa tợng trng. Đó là cái hôn tha thứ, cái hôn của lòng mẹ bao
dung. Cái hôn xóa đi sự ân hận của đứa con và nỗi đau của ngời mẹ.
Bài tập 5: Giải nghĩa các từ sau.
- Lễ độ : Thái độ dợc coi là đúng mực, biết coi trọng ngời khác khi giao tiếp.
- Cảnh cáo: Phê phán một cách nghiêm khắc đối với những việc làm sai trái.
- Quằn quại: Chỉ tình trạng đau đớn vật vã của cơ thể. ở đây chỉ trạng thái tình
cảm đau đớn tột độ khi trong lòng có nỗi lo âu buồn bã.
- Hối hận : Lấy làm tiếc, day dứt, đau đớn, tự trách mình khi nhận ra đã làm một điều gì đó
sai lầm.
Bài tập 6: Theo em ngời mẹ của En ri cô là ngời nh thế nào? Hãy viết 1 đoạn văn làm nổi
bật hình ảnh ngời mẹ của En ri cô (học sinh viết đoạn - đọc trớc lớp).
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
Tiết 6: bài tập về từ ghép
Bài tập 1:
Hãy gạch chân các từ ghép - phân loại.
a. Trẻ em nh búp trên cành.
Biết ăn ngủ biết học hành là ngoan. (HCM)
b. Ai ơi bng bát cơm đầy.
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần. (ca dao)
c. Nếu không có điệu Nam Ai.
Sông H ơng thức suốt đêm dài làm chi.
Nếu thuyền độc mộc mất đi.
Thì Hồ Ba Bể còn gì nữa em. (Hà Thúc Quá)
Bài tập 2:
Phân biệt, so sánh nghĩa của từ nghép với nghĩa của các tiếng:
a. ốc nhồi, cá trích, da hấu .
b. Viết lách, giấy má, chợ búa, quà cáp.
c. Gang thép, mát tay, nóng lòng.
* Gợi ý:
Có một số tiếng trong cấu tạo từ ghép đã mất nghĩa, mờ nghĩa. Tuy vậy ngời ta vẫn xác
định đợc đó là từ ghép CP hay đẳng lập.
Cụ thể:
Nhóm a: Nghĩa của các từ ghép này hẹp hơn nghĩa của tiếng chính từ ghép CP.
Nhóm b: Nghĩa của các từ ghép này khái quát hơn nghĩa của các tiếng từ ghép Đl.
Nhóm c: Mát tay có nghĩa khác mát + tay. Nghĩa của các từ ghép này đã bị chuyển trờng
nghĩa so với nghĩa của các tiếng.
Bài tập 3: Hãy tìm các từ ghép và từ láy có trong VD sau.
a. Con trâu rất thân thiết với ngời dân lao động. Những trâu phải cái nặng nề, chậm chạp,
sống cuộc sống vất vả, chẳng mấy lúc thảnh thơi. Vì vậy, chỉ khi nghĩ đến đời sống nhọc nhằn,
cực khổ của mình, ngời nông dân mới liên hệ đến con trâu.
b. Không gì vui bằng mắt Bác Hồ cời.
Quên tuổi già tơi mãi tuổi hai mơi.
Ngời rực rỡ một mặt trời cách mạng.
Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng.
Đêm tàn bay chập choạng dới chân Ngời.
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
Gợi ý: a Các từ ghép: con trâu, ngời dân, lao động, cuộc sống, cực khổ, nông
dân, liên hệ.
- Các từ láy: thân thiết, nặng nề, chậm chạp, vất vả, thảnh thơi, nhọc nhằn.
b- Từ ghép: tuổi già, đôi mơi, mặt trời, cách mạng, đế quốc, loài dơi.
- Từ láy: rực rỡ, hốt hoảng, chập choạng.
Bài tập 4: Hãy tìm từ ghép trong đoạn văn sau & sắp xếp chúng vào bảng phân loại.
Ma phùn đem mùa xuân đến, ma phùn khiến những chân mạ gieo muộn nảy xanh lá mạ.
Dây khoai, cây cà chua rờm rà xanh rợ các trảng ruộng cao. Mầm cây sau sau, cây nhội, cây
bàng hai bên đờng nảy lộc, mỗi hôm trông thấy mỗi khác.
Những cây bằng lăng mùa hạ ốm yếu lại nhú lộc. Vầng lộc non nảy ra. Ma bụi ấm áp. Cái
cây đợc cho uống thuốc. (Tô Hoài)
Bài tập 5: Hãy chọn cụm từ thích hợp ( trăng đã lên rồi, cơn gió nhẹ, từ từ lên ở chân trời,
vắt ngang qua, rặng tre đen, những hơng thơm ngát) điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh đoạn văn
dới đây:
Ngày cha tắt hẳn,
trăng đã lên rồi
. Mặt trăng tròn, to và đỏ
từ từ lên ở chân trời
, sau
rặng
tre đen
của làng xa. Mấy sợi mây con
vắt ngang qua
, mỗi lúc mảnh dần rồi đứt hẳn. Trên
quãng đồng ruộng,
cơn gió nhẹ
hiu hiu đa lại, thoang thoảng
những h ơng thơm ngát .
(Thạch Lam)
Bài tập 6: Hãy viết một đoạn văn có sử dụng từ ghép và chỉ rõ.
Từ ghép chính phụ
Từ ghép đẳng lập
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
Tuần : 3
Tiết : 7- 8- 9
Luyện đề về văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê
Bài tập về liên kết văn bản, bố cục vB, mạch lạc trong VB.
A. Mục tiêu cần đạt:
- Truyện đã nêu những vấn đề chính:
- Phê phán các bậc cha mẹ thiếu trách nhiệm với con cái.
- Miêu tả thể hiện nỗi đau xót xa, tủi hờn của những em bé chẳng may rơi vào hoàn cảnh
bất hạnh.
- Ca ngợi tình cảm nhân hậu vị tha.
- Luyện tập về liên kết văn bản, bố cụa văn bản và mạch lạc trong văn bản.
B. Hoạt động dạy và học:
Tiết 7 :
Luyện đề về văn bản cuộc chia tay của những con búp bê.
Bài tập 1: Văn bản có những cuộc chia tay nào? Đọc các đoạn văn ấy.
*Gợi ý: Có 3 cuộc chia tay:
- Chia tay với búp bê.
- Chia tay với cô giáo và bạn bè.
- Chia tay giữa anh và em.
Đoạn 1: Đồ chơi của chúng tôi cũng chẳng có nhiều nớc mắt tôi ứa ra.
Đoạn 2: Gần tra, chúng tôi mới ra đến trờng họcnắng vẫn vàng ơm trùm lên cảnh vật.
Đoạn 3: Cuộc chia tay đột ngột quáđến hết.
Bài tập 2: Tại sao tác giả không đặt tên truyện là Cuộc chia tay của hai anh em mà lại
đặt là Cuộc chia tay của những con búp bê .
*Gợi ý: Những con búp bê vốn là đồ chơi thủa nhỏ, gợi lên sự ngộ nghĩnh, trong sáng,
ngây thơ, vô tội. Cũng nh Thành và Thủy buộc phải chia tay nhau nhng tình cảm của anh và em
không bao giờ chia xa.
Những kỉ niệm, tình yêu thơng, lòng khát vọng hạnh phúc còn mãi mãi với 2 anh em, mãi
mãi với thời gian.
Bài tập 3: Trong truyện có chi tiết nào khiến em cảm động nhất. Hãy trình bày bằng 1
đoạn văn (học sinh viết, cô giáo nhận xét - cho điểm).
* Gợi ý: Cuối câu chuyện Thủy để lại 2 con búp bê ở bên nhau, quàng tay vào nhau thân
thiết, để chúng ở lại với anh mình. Cảm động biết bao khi chúng ta chứng kiến tấm lòng nhân
hậu, tốt bụng, chan chứa tình yêu thơng của Thủy. Thà mình chịu thiệt thòi còn hơn để anh mình
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
phải thiệt. Thà mình phải chia tay chứ không để búp bê phải xa nhau. Qua đó ta cũng thấy đợc ớc
mơ của Thủy là luôn đợc ở bên anh nh ngời vệ sĩ luôn canh gác giấc ngủ bảo vệ và vá áo cho
anh.
Bài tập 4: Vì sao Thành và Thủy đang đau khổ mà chim và ngời vẫn ríu ran. Vì sao khi dắt
em ra khỏi trờng, Thành vẫn thấy mọi cảnh vật vẫn diễn ra bình thờng.
* Gợi ý: Đó là 2 chi tiết nghệ thuật đặc sắc và giàu ý nghĩa. Bố mẹ bỏ nhau - Thành và
Thủy phải chia tay nhau. Đó là bi kịch riêng của gia đình Thành. Con dòng chảy thời gian, nhịp
điệu cuộc sống vẫn sôi động và không ngừng trôi. Câu chuyện nh một lời nhắn nhủ: mỗi ngời
hãy lắng nghe và chú ý đến những gì đang diễn ra quanh ta, để san sẻ nỗi đau cùng đồng loại.
Không nên sống dửng dng vô tình. Chúng ta càng thấm thía: tổ ấm gia đình, hạnh phúc gia đình,
tình cảm gia đình là vô cùng quí giá, thiêng liêng; mỗi ngời, mỗi thành viên phải biết vun đắp giữ
gìn những tình cảm trong sáng, thân thiết ấy.
Bài tập 5: Đặt ra dữ kiện trả lời câu hỏi Tôi là ai? trong truyện này
* Gợi ý: - Tôi là Thành, rất thơng yêu em Thủy.
- Tôi vô cùng xót xa khi phải chia tay em yêu quí.
- Tôi đã thốt lên, nớc mắt dàn dụa, mặt tái đi khi gặp em lần cuối.
Tiết 8- 9:
Bài tập về Liên kết văn bản, Bố cục văn bản,
Mạch lạc trong văn bản.
Bài tập 1: Hãy tìm bố cục của văn bản Lũy làng Ngô Văn Phú và nêu nội dung của từng
phần. Nhận xét về trình tự miêu tả ( học sinh làm nhanh vào phiếu học tập ).
* Gợi ý: Mở bài: Từ đầu mầu của lũy.
Giới thiệu khái quát về lũy tre làng ( phẩm chất, hình dáng, màu sắc).
Thân bài: Tiếp không rõ.
Lần lợt miêu tả 3 vòng của lũy làng.
Kết bài: Còn lại.
Phát biểu cảm nghĩ và nhận xét về loài tre.
Tác giả quan sát và miêu tả từ ngoài vào trong, từ khái quát đến cụ thể. Bài văn rất rành
mạch, rõ ràng, hợp lí, tự nhiên.
Bài tập 2: Tìm bố cục của truyện Cuộc chia tay của những con búp bê.
(HS làm nhanh vào phiéu học tập)
* Gợi ý: MB: Từ đầu một giấc mơ thôi.
Giới thiệu nhân vật, sự việc - nỗi đau khổ của 2 anh em Thành Thủy.
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
TB: Tiếp ứa nớc mắt trùm lên cảnh vật.
Những cuộc chia tay với búp bê, với cô giáo và bạn bè.
KB: Anh em bắt buộc phải chia tay nhng tình cảm anh em không bao giờ chia lìa.
Bài tập 3: Có bạn đã học thuộc và chép lại bài thơ sau:
Đã bấy lâu nay bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ.
Bầu vừa rụng rốn, mớp đơng hoa.
Ao sâu nớc cả, khôn chài cá.
Vờn rộng, rào tha khó đuổi gà.
Đầu trò tiếp khách trầu không có.
Bác đến chơi đây ta với ta.
Xét về tính mạch lạc, bạn học sinh trên chép sai ở đâu? ý kiến của em nh thế nào?
* Gợi ý: Sự thiếu thốn về vật chất đợc trình bày theo một trình tự tăng dần. Bạn học sinh đã
chép sai ở câu 3, 4 và 5,6. Phải hoán đổi câu 5,6 lên trớc câu 3,4 mới thể hiện sự mạch lạc của
văn bản.
Bài tập 4: Hãy nêu tác dụng của sự liên kết trong văn bản sau:
Đờng vô xứ Huế quanh quanh.
Non xanh nớc biếc nh tranh họa đồ.
* Gợi ý: Bài ca dao 2 câu lục bát 14 chữ gắn kết với nhau rất chặt chẽ. Vần thơ: chữ quanh
hiệp vần với chữ tranh làm cho ngôn từ liền mạch, gắn kết, hòa quyện với nhau, âm điệu, nhạc
điệu thơ du dơng. Các thanh bằng, thanh trắc (chữ thứ 2,4,6,8 ) phối hợp với nhau rất hài hòa
( theo luật thơ ). Các chữ thứ 2,6,8 đều là thanh bằng; các chữ thứ 4 phải là thanh trắc. Trong câu
8, chữ thứ 6,8 tuy là cùng thanh bằng nhng phải khác nhau:
- Nếu chữ thứ 6 ( có dấu huyền ) thì chữ thứ 8 (không dấu).
- Nếu chữ thứ 6 (không dấu) thì chứ thứ 8 (có dấu huyền).
Về nội dung, câu 6 tả con đờng quanh quanh đi vô xứ Huế. Phần đầu câu 8 gợi tả cảnh
sắc thiên nhiên (núi sông biển trời) rất đẹp: Non xanh nớc biếc. Phần cuối câu 8 là so sánh nh
tranh họa đồ nêu lên nhận xét đánh giá, cảm xúc của tác giả (ngạc nhiên, yêu thích, thú vị) về
quê hơng đất nớc tơi đẹp, hùng vĩ.
Bài tập 5: Văn bản nghệ thuật sau đợc liên kết về nội dung và hình thức ntn?
Bớc tới đèo Ngang bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dới núi tiều vài chú,
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
Lác đác bên sông chợ mấy nhà.
Nhớ nớc đau lòng con quốc quốc,
Thơng nhà mỏi miệng cái gia gia.
Dừng chân đứng lại trời non nớc.
Một mảnh tình riêng ta với ta.
(Qua đèo Ngang - Bà huyện Thanh Quan)
* Gợi ý:
- Về hình thức:
+ Thể thơ thất ngôn bát cú Đờng luật.
+ Luật trắc( chữ thứ 2 câu 1 la trắc: tới), vần bằng tà-hoa-nhà-gia-ta
+ Luật bằng trắc, niêm: đúng thi pháp. Ngôn từ liền mạch, nhac điệu trầm bổng du dơng,
man mác buồn.
+ Phép đối: câu 3-câu 4, câu 5-câu 6, đối nhau tờng cặp, ngôn ngữ, hình ảnh cân xứng,
hiền hòa.
- Về nội dung:
+ Phần đề: tả cảnh đèo Ngang lúc ngày tàn bóng xế tà. Cảnh đèo cằn cỗi hoang sơ cỏ
cây chen đá, lá chen hoa.
+ Phần thực: tả cảnh lác đác tha thớt, vắng vẻ về tiều phu và mấy nhà chợ bên sông.
+ Phần luận: tả tiếng chim rừng, khúc nhạc chiều thấm buồn (nhớ nớc và thơng nhà).
+ Phần kết: nỗi buồn cô đơn lẻ loi của khách li hơng khi đứng trớc cảnh trời non nớc
trên đỉnh đèo Ngang trong buổi hoàng hôn.
- Chủ đề:
Bài thơ tả cảnh đèo Ngang lúc ngày tàn và thể hiện nỗi buồn cô đơn của khách li hơng.
Qua đó ta thấy các ý trong 4 phần: đề, thực, luận, kết và chủ đề bài thơ liên kết với nhau rất
chặt chẽ, tạo nên sự nhất trí, thống nhất.
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
Tuần : 4
Tiết : 10-11-12.
Giới thiệu về Ca dao, Dân ca
Bài tập về Từ láy
A. Mục tiêu cần đạt:
Củng cố kiến thức về ca dao, dân ca.
Hiểu biết sâu sắc hơn về ca dao, dân ca về nội dung & nghệ thuật.
Luyện tập về từ láy.
B. Hoạt động dạy và học:
Tiết 10- 11: Giới thiệu về ca dao, dân ca.
I. Giới thiệu về ca dao.
1. Khái niệm:
Ca dao là những bài hát ngắn, thờng là 3,4 câu.cũng có một số ít những bài ca dao dài.
Những bài ca thờng có nguồn gốc dân ca- Dân ca khi tớc bỏ làn điệu đi, lời ca ở lại đi vào kho
tàng ca dao. Ca dao, dân ca vốn đợc dân gian gọi bằng những cái tên khác nhau: ca, hò, lí, ví, kể,
ngâm
VD: - Tay cầm bó mạ xuống đồng.
Miệng ca tay cấy mà lòng nhớ ai.
- Ai có chồng nói chồng đừng sợ.
Ai có vợ nói vợ đừng ghen.
Đến đây hò hát cho quen.
- Ví ví rồi lại von von.
Lại đây cho một chút con mà bồng.
2. Về đề tài.
a. Ca dao hát về tình bạn, tình yêu, tình gia đình.
b. Ca dao bày tỏ lòng yêu quê hơng, đất nớc.
c. Biểu hiện niềm vui cuộc sống, tình yêu lao động, tinh thần dũng cảm, tấm lòng chan hòa
với thiên nhiên.
d. Bộc lộ nỗi khát vọng về công lí, tự do,quyền con ngời.
Ca dao có đủ mọi sắc độ cung bậc tình cảm con ngời: vui, buồn, yêu ghét, giận hờn nhng
nổi lên là niềm vui cuộc sống, tình yêu đời, lòng yêu thơng con ngời.
3. Nội dung:
Ca dao là sản phẩm trực tiếp của sinh hoạt văn hóa quần chúng, của hội hè đình đám. Ca
dao là một mảnh của đời sống văn hóa nhân dân. Vì vậy nội dung vô cùng đa dạng & phong phú.
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
a. Nói về vũ trụ gắn liền với truyện cổ:
VD: Ông đếm cát.
Ông tát bể .
. . .
Ông trụ trời.
b. Có những câu ca dao nói về bọn vua quan phong kiến.
VD: Con ơi nhớ lấy câu này.
Cớp đêm là giặc, cớp ngày là quan.
c. Nói về công việc SX, đồng áng.
VD: Rủ nhau đi cấy đi cày.
. . .
Chồng cày vợ cấy, con trâu đi bừa.
d. Có những câu ca dao chỉ nói về việc nấu ăn , về gia vị.
VD: - Con gà cục tác lá chanh.
Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi.
. . .
Bà ơi đi chợ mua tôi đồng riềng.
- Khế chua nấu với ốc nhồi.
Cái nớc nó xám nhng mùi nó ngon.
4. Nghệ thuật.
a. Nghệ thuật cấu tứ của ca dao: có 3 lối. Phú, tỉ, hứng.
+ Phú: Là mô tả,trình bày, kể lại trực tiếp cảnh vật, con ngời, sự việc tâm trạng.
VD: Ngang lng thì thắt bao vàng.
Đầu đội nón dấu, vai mang súng dài.
Hoặc nói trực tiếp.
- Cơm cha áo mẹ chữ thầy.
Gắng công học tập có ngày thành danh.
- Em là cô gái đồng trinh.
Em đi bán rựơu qua dinh ông Nghè. . .
+ Tỉ: Là so sánh:trực tiếp hay so sánh gián tiếp.
VD: So sánh trực tiếp:
- Công cha nh núi thái Sơn.
Nghĩa mẹ nh nớc trong nguồn chảy ra.
Giáo án bổ trợ Ngữ Văn 7
So sánh gián tiếp: vận dụng NT ẩn dụ- So sánh ngầm.
- Thuyền về có nhơ bến chăng.
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.
+ Hứng: là hứng khởi.Thờng lấy sự vật khêu gợi cảm xúc, lấy một vài câu mào đầu tả cảnh
để từ đó gợi cảm, gợi hứng.
VD: Trên trời có đám mây xanh.
ở giữa mây trắng xung quanh mây vàng.
Ước gì anh lấy đợc nàng.
Để anh mua gạch Bát Tràng về xây.
b. Nghệ thuật miêu tả & biểu hiện.
Ca dao có sử dụng rất nhiều biện pháp tu từ: nhân hóa, tợng trng, nói quá, ẩn dụ,
hoán dụ, chơi chữ. . .
+ Ca dao đặc sắc ở NT xây dựng hình ảnh.
Thấy anh nh thấy mặt trời.
Chói chang khó ngó,trao lời khó trao.
+ NT sử dụng âm thanh
Tiếng sấm động ì ầm ngoài biển Bắc.
Giọt ma tình rỉ rắc chốn hàng hiên.
+ Đối đáp cũng là 1 đặc trng NT của ca dao.
Đến đây hỏi khách tơng phùng.
Chim chi một cánh bay cùng nớc non?
- Tơng phùng nhắn với tơng tri.
Lá buồm một cánh bay đi khắp trời.
+ Lối xng hô cũng thật độc đáo:
Ai ơi, em ơi, ai về, mình đi, mình về, hỡi cô, đôi ta. . .
+ Vần & thể thơ.
- Làm theo thể lục bát (6-8).
Vần ở tiếng thứ 6 của câu 6 với tiếng thứ 6 của câu 8.
VD: Trăm quan mua lấy miệng cời.
Nghìn quan chẳng tiếc, tiếc ngời răng đen
- Làm theo lối lục bát biến thể hoặc mỗi câu 4 tiếng hay 5 tiếng.
5. Hạn chế của ca dao.
a. Có câu ca dao mang t tởng của g/c thống trị.

Xem chi tiết: Giáo án bổ trợ Ngữ văn lớp 7