Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
Mc dự cú nhiu cỏch hiu khỏc nhau, c nhỡn t nhiu giỏc nh vy, xong
u thng nht vi nhau ú l Ngun nhõn lc núi lờn kh nng lao ng ca
xó hi. õy l ngun lc quan trng nht, phong phỳ nht v gi vai trũ quyt nh
i vi mi t chc.
1.2. Vai trũ ca ngun nhõn lc.
T xa, con ngi ó luụn gi mt vai trũ ht sc quan trng trong s phỏt
trin ca xó hi, bi nú va l mc tiờu va l ng lc ca s phỏt trin.
Nhõn lc chỡa khoỏ ca s thnh cụng.
i vi mi doanh nghip thỡ nhõn lc luụn c xem l mt yu t to nờn
s phỏt trin v thnh cụng. Mt s doanh nghip cú cụng ngh hin i, cht
lng dch v tt, c s h tng vng chói nhng nu thiu lc lng lao ng thỡ
doanh nghip ú khú cú th tn ti lõu di ch ng núi n vic duy trỡ v to
dng li th cnh tranh.
Trc nguy c tt hu v kh nng cnh tranh trong bi cnh ton cu hoỏ,
hn bao gi ht, yu t nhõn lc cn c cỏc doanh nghip nhn thc mt cỏch
ỳng n v s dng hiu qu hn.
u tiờn hóy bn v vai trũ chin lc ca nhõn s. Khi xõy dng hay nh v
mt doanh nghip, thụng thng cỏi yu t vn v cụng ngh c xem l mu
cht ca chin lc phỏt trin, trong khi ú yu t nhõn s thng khụng c chỳ
trng lm. S thiu quan tõm hoc quan tõm khụng ỳng mc i vi yu t nhõn
s cú th dn n tỡnh trng ht hi hay b lc khi vũng chin, mt khi mc
cnh tranh tng t bin v chiu rng v sõu.
Xột cho cựng, nhõn lc l tỏc nhõn chớnh to ra vn v xut nhng ý tng
mi, ng thi cng m nhn vai trũ chn la v ng dng cỏc cụng ngh tiờn
tin, thc thi cỏc ch tiờu nhm nõng cao thnh tớch ca doanh nghip. Trong nhiu
trng hp, vn v cụng ngh cú th huy ng v thc hin, nhng xỏc nh
c mt i ng nhõn viờn nhit tỡnh, tn tõm, cú kh nng thớch hp v lm vic
cú hiu qu thỡ phc tp v tn kộm hn nhiu.
Mt doanh nghip cú th to c u th cnh tranh hay khụng l nh ói
ngô thị hờng lớp qlkt46a
5
Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
ng nhõn s cú nng ng, cú kh nng ỏp ng nhy bộn, trỡnh chuyờn mụn
cao hay khụng.
Khi vn qun lý nhõn s tt kt hp vi s h tr v ng lũng ca nhõn
viờn cỏc cp cựng hng v mc tiờu chung, xõy dng mi liờn h hi ho gia
nhõn viờn v lónh o cụng ty thỡ bi toỏn nhõn s hu nh ó c gii quyt tho
ỏng. T ú nng sut lao ng gia tng, cỏc ch tiờu k hoch c thc hin v vỡ
vy, doanh nghip cú th vt qua nhng thỏch gt gao ca quỏ trỡnh cnh tranh
v hi nhp.
Ngun nhõn lc l ngun lc vụ tn: Xó hi khụng ngng tin lờn, doanh nghip
ngy cng phỏt trin v ngun lc con ngi l vụ tn. Kh nng vụ hn ca con
ngi m chỳng ta núi n ( loi tr kh nng lm ch t nhiờn) ch yu l th hin
trong i sng xó hi vi úc sỏng to phi thng v c ỏo. Nu bit khai thỏc
ngun lc ny ỳng cỏch s to ra nhiu ca ci vt cht cho xó hi, tha món nhu
cu ngy cng cao ca con ngi.
2. ng lc ca ngi lao ng.
2.1. Khỏi nim.
i vi mt nh qun tr thỡ vn nõng cao hiu qu lm vic cho nhõn viờn
khụng phi l vn quỏ xa l. Tuy nhiờn, nu chỳng ta t ra cho nh qun tr y
vn to ng lc cho nhõn viờn thỡ rt cú th chỳng ta s lm cho h lỳng
tỳng. Bi l ng lc lao ng l mt thut ng chuyờn ngnh v rt ớt c s
dng trong thc t, nht l Vit Nam. Vỡ cha hiu rừ v bn cht ng lc lao
ng, s cn thit v nhng li ớch to ln ca vic to ng lc cho nhõn viờn
mang li m khụng ớt nh qun tr ó l i hoc thc hin nú mt cỏch khụng hiu
qu. Ngc li, i vi cỏc nc phỏt trin, ni m ngun lc con ngi rt c
coi trng thỡ chớnh ú cỏc b mụn v khoa hc qun lý con ngi li rt phỏt
trin. Mt trong nhng khớa cnh luụn c h nghiờn cu rt nhiu ú l vn
to ng lc cho ngi lao ng. Vy ng lc lao ng l gỡ?
Thc t cho thy cú rt nhiu quan nim khỏc nhau v ng lc lao ng:
Theo Maier& Lawler (1973): ng lc l s khao khỏt v t nguyn ca mi cỏ
ngô thị hờng lớp qlkt46a
6
Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
nhõn.
Theo Bedeian (1993): ng lc l s c gng t c mc tiờu.
Theo Higgins (1994): ng lc l lc y t bờn trong cỏ nhõn ỏp ng
cỏc nhu cu cha c tho món.
Theo Kreitner (1995): ng lc l mt quỏ trỡnh tõm lý m nú nh hng
cỏc hnh vi cỏ nhõn theo mc ớch nht nh.
ng lc lao ng l s khao khỏt v t nguyn ca ngi lao ng tng
cng n lc nhm hng ti vic t c cỏc mc tiờu ca t chc. V thụng
qua ú mc tiờu ca cỏ nhõn cng t c
5
.
ng lc ca ngi lao ng l nhng nhõn t bờn trong kớch thớch con
ngi n lc lm vic trong iu kin cho phộp to ra nng sut hiu qu cao. Biu
hin ca ng lc l s sn sng n lc, say mờ lm vic nhm t c mc tiờu
ca t chc cng nh ca bn thõn ngi lao ng
6
.
Nh vy, ng lc lao ng l s khao khỏt v t nguyn xut phỏt t bờn
trong mi cỏ nhõn to ra s sn sng n lc, say mờ lm vic nhm t c mc
tiờu ca t chc cng nh bn thõn ngi lao ng.
2.2. Bn cht ca ng lc lao ng.
cú cỏi nhỡn tht ỳng n v hnh ng hiu qu, nh qun tr cn hiu rừ
v bn cht ca ng lc lao ng.
ng lc lao ng luụn gn vi mt cụng vic, mt t chc v mt mụi
trng lm vic c th. Vỡ vy, khi xõy dng mt chng trỡnh to ng lc cho
nhõn viờn ca mỡnh, nh qun lý phi hiu rừ v cụng vic, mụi trng lm vic
cng nh mi quan h ca h vi t chc
ng lc lao ng khụng phi l mt c im tớnh cỏch cỏ nhõn ca ngi lao
ng. Vỡ vy, nh qun lý cú th ch ng a ra cỏc bin phỏp to ng lc cho
nhõn viờn ca mỡnh.
5
Giỏo trỡnh Qun tr nhõn lc Ths Nguyn Võn im &PGS.TS Nguyn Ngc Quõn, nm 2004
6
Giỏo trỡnh Hnh vi t chc PGS.TS Bựi Anh Tun, nm 2003.
ngô thị hờng lớp qlkt46a
7
Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
ng lc ca ngi lao ng luụn mang tớnh t nguyn. iu ny th hin s
khỏc bit so vi hnh vi lao ng ht mỡnh do ngi lao ng ó phi chu mt sc
ộp no ú t phớa t chc.
Cú th núi ng lc lao ng s dn n hiu qu lm vic ca cỏ nhõn trong
iu kin cỏc yu t khỏc khụng i. Tuy nhiờn, ngi lao ng khụng cú ng lc
vn cú th hon thnh tt cụng vic nhng kt qu ú s l khụng bn vng, khụng
to c s gn bú lõu di vi t chc.
2.3. Cỏc nhõn t nh hng n ng lc ca ngi lao ng.
Cỏc nh qun tr mun to ng lc cho nhõn viờn mt cỏch hiu qu thỡ
khụng th khụng quan tõm ti cỏc nhõn t nh hng n ng lc ca h. Cú rt
nhiu nhõn t tỏc ng n quỏ trỡnh to ng lc v trờn nhiu giỏc cng cú
nhng cỏch phõn loi khỏc nhau. Trong phm vi bi vit, xin c chia cỏc nhõn t
nh hng n quỏ trỡnh to ng lc thnh ba nhúm yu t sau: Nhúm nhõn t
thuc v bn thõn ngi lao ng, nhúm nhõn t thuc v cụng vic v nhúm nhõn
t thuc v t chc.
2.3.1. Nhúm nhõn t thuc v bn thõn ngi lao ng.
õy l nhúm nhõn t mang ý ngha quyt nh. Trong nhúm nhõn t ny li
bao gm cỏc nhõn t c bn sau:
Nhu cu cỏ nhõn: Mi mt cỏ nhõn thỡ u cú nhng nhu cu khỏc nhau, thm
chớ cựng mt cỏ nhõn cng cú nhng nhu cu bin i theo thi gian v khụng
gian. Vỡ vy vic nghiờn cu h thng cỏc nhu cu cỏ nhõn l rt quan trng. Mt
t chc ch cú th to c ng lc cho nhõn viờn khi m nhng iu kin a ra
cú th tho món nhu cu ca h. Vỡ th nh qun lý cn phi xỏc nh ỳng n
nhu cu ca cỏc cỏ nhõn trong t chc mỡnh, xỏc nh nhng nhu cu ỳng n v
t ú khỏi quỏt hoỏ chỳng cú th tho món c nhu cu ca s ụng nhõn viờn.
Mc tiờu v quan nim v giỏ tr cỏ nhõn: Mc tiờu l trng thỏi mong i, l
cỏi ớch cn t ti ca mi cỏ nhõn, cũn giỏ tr cỏ nhõn l cỏi m cỏc cỏ nhõn thy
tht s cú ý ngha v quan trng vi mỡnh hn ht. Trong quỏ trỡnh to ng lc,
nh qun lý phi bit kt hp mc tiờu v giỏ tr cỏ nhõn vi cỏc mc tiờu v giỏ tr
ngô thị hờng lớp qlkt46a
8
Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
ca t chc, phi cho h hiu c rng, mc tiờu v giỏ tr cỏ nhõn ch t c
khi t chc cng phi t c cỏi ú.
S hon thnh cụng vic: iu ny cú tỏc dng kớch thớch cỏ nhõn hn na
trong vic ca mỡnh.
S trng: ú l nhng im mnh, kh nng vt tri vn cú ca mi cỏ
nhõn. Nu nh qun lý bit rừ c s trng ca mi cỏ nhõn cú s b trớ cụng
vic hp lý thỡ s cú tỏc dng rt ln trong vic to ng lc cho h.
Trỡnh , nng lc ca mi cỏ nhõn.
Thỏi ca nhõn viờn i vi t chc v cụng vic ca bn thõn.
2.3.2. Nhúm cỏc nhõn t thuc v cụng vic.
Nhúm cỏc yu t ny bao gm:
Mc hp dn ca cụng vic.
Tớnh n nh ca cụng vic.
C hi thng tin, bt, phỏt trin.
Tớnh phc tp ca cụng vic.
Yờu cu v tớnh trỏch nhim khi thc hin cụng viờc.
Ngy nay, con ngi lm vic khụng ch kim tin m cũn vỡ nhiu yu t
khỏc nh c khng nh mỡnh, hon thin mỡnh, tỡm nim vui ni cụng
vicchớnh vỡ vy cụng vic tr thnh mt trong nhng nhõn t cú vai trũ ht sc
quan trng i vi ng lc lm vic ca nhõn viờn.
Cụng vic hp dn (th hin mc lng, thng v cỏc ch ói ng
khỏc), phự hp vi mong mun ca nhõn viờn s to c s hng thỳ, say mờ, n
lc, t nguyn, cú trỏch nhim vi cụng vic cho nhõn viờn. V ng nhiờn hiu
qu cụng vic s cao v mc tiờu ca t chc cng nh ca cỏ nhõn u t c.
Ngc li, cụng vic nhm chỏn, bun t hay quỏ cng thng, sc ộp cụng vic quỏ
ln s khụng cú tỏc dng to ng lc i vi ngi lao ng.
Mt cụng vic to cho nhõn viờn cú c nhng c hi thng tin, phỏt trin
ngh nghip s thc s lụi cun h, ngc li sm mun gỡ thỡ h cng s i tỡm
cụng vic khỏc cú tng lai, trin vng hn.
ngô thị hờng lớp qlkt46a
9
Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
Tu theo mc tho món ca mi cụng vic l khỏc nhau m kh nng to
ng lc ca cụng vic l khụng ging nhau. Nhng cú th núi, õy l nhõn t cú
tỏc ng trc tip v mnh m nht n ng lc lm vic ca nhõn viờn trong s
cỏc nhõn t bờn ngoi ngi lao ng.
2.3.3. Nhúm cỏc nhõn t thuc v t chc.
Nhúm cỏc yu t ny bao gm:
Mc tiờu, chin lc ca t chc: to c ng lc cho nhõn viờn thỡ mc
tiờu, chin lc ca t chc phi phự hp vi mc tiờu ca cỏ nhõn ngi lao ng.
T chc cn t ra mc tiờu cho mỡnh v hng nhõn viờn ca mỡnh vo vic thc
hin nhng mc tiờu chung ca t chc. Mt t chc hot ng vi mc tiờu rừ
rng s to ng lc cho nhõn viờn lm vic cú mc tiờu c th v h s phn u
vỡ mc tiờu ú.
Vn húa ca t chc: Vn húa ca t chc l h thng nhng giỏ tr, nim tin,
nhng quy phm c chia s bi cỏc thnh viờn trong t chc v thc hin hng
dn hnh vi ca h. Vic to ra mt vn hoỏ riờng, mt bu khụng khớ vui v, thõn
thin, hp tỏc, chia s s to cho nhõn viờn trng thỏi tõm lý tớch cc, cun hỳt h
ti ni lm vic v lm vic cng s hiu qu hn rt nhiu. Vỡ vy, õy chớnh l
mt ng lc rt tt.
iu kin lm vic: ú l tp hp cỏc yu t ca mụi trng xung quanh nhõn
viờn cú nh hng nht nh ti sc kho, kh nng lm vic cng nh hiu qu
thc hin cụng vic. Nu iu kin lm vic khụng tt, cn tr cụng vic ca nhõn
viờn cú th lm gim ng lc lm vic ca h.Tuy nhiờn, cng khụng phi trong
mi iu kin lm vic tt thỡ ngi lao ng u hon thnh tt cụng vic.
Quan im, phong cỏch v phng phỏp lónh o: ú l nhng trit lý hay
tng th cỏc bin phỏp, thúi quen, cỏc cỏch c x m nh qun lý tỏc ng n
nhõn viờn ca mỡnh trong gii quyt cụng vic. Nhng nh qun lý cú th to ng
lc cho nhõn viờn thc hin n mc tt nht cụng vic, t mc tiờu cỏ nhõn cng
nh mc tiờu t chc l ngi lónh o ci m, gn gi, bit quan tõm, ng viờn,
khuyn khớch nhõn viờn mt cỏch kp thi.
ngô thị hờng lớp qlkt46a
10
Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
Cỏc chớnh sỏch: ú l cỏc chớnh sỏch liờn quan n quyn v ngha v ca
nhõn viờn, nht l cỏc chớnh sỏch v Qun tr ngun nhõn lc. Cỏc chớnh sỏch ny
do ban lónh o ra bao gm cỏc vn v tr lng, khen thng, k lut,
thuyờn chuyn, bt nhõn viờn. Cỏc chớnh sỏch ny nhm t mc tiờu ca t
chc, nhng tu thuc vo s ỏp ng ca chỳng i vi nhu cu ca nhõn viờn m
ng lc do cỏc chớnh sỏch ny to ra l cao hay thp.
2.4. Mt s hc thuyt to ng lc.
Khi nghiờn cu cỏc hc thuyt to ng lc cho nhõn viờn, chỳng ta s cú
mt cỏch nhỡn tng quan hn v ng lc lao ng cng nh quỏ trỡnh to ra nú.
Cú rt nhiu hc thuyt v to ng lc lao ng, mi hc thuyt u cú nhng giỏ
tr nht nh v khụng cú mt hc thuyt no l hon ho c nhng bng cỏch
thụng qua nhng mt tớch cc v hn ch ca cỏc hc thuyt ny cỏc nh qun lý s
t tỡm thy cho mỡnh mt con ng riờng cho quỏ trỡnh to ng lc cho nhõn
viờn. Di õy l mt s hc thuyt in hỡnh:
2.4.1. Hc thuyt phõn cp nhu cu ca A. Maslow
7
.
Ni dung hc thuyt:
Theo Maslow, nhu cu ca con ngi phự hp vi s phõn cp t nhu cu
thp nht n cao nht. Khi mt nhúm cỏc nhu cu c tho món thỡ loi nhu cu
ny khụng cũn l ng lc thỳc y na.
7
Trng HKTQD- Giỏo trỡnh Khoa hc qun lý II- NXB Khoa hc k thut - nm 2002.
ngô thị hờng lớp qlkt46a
11
Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
S 1.1: S phõn cp nhu cu ca A.Maslow.
- Nhu cu sinh lý (vt cht) l nhng nhu cu c bn cú th duy trỡ cuc
sng con ngi (thc n, mc, nc ung, nh ). ễng quan nim rng khi
nhng nhu cu ny cha c tho món ti mc cn thit cú th duy trỡ cuc
sng thỡ nhng nhu cu khỏc khụng thỳc y c con ngi.
- Nhu cu v an ton: l nhng nhu cu trỏnh s nguy him v
thõn th v s e do mt vic, mt ti sn.
- Nhu cu xó hi (v liờn kt v chp nhn): so con ngi l thnh
viờn ca xó hi nờn h cn c nhng ngi khỏc chp nhn.
- Nhu cu c tụn trng: Theo Maslow, khi con ngi bt u
tho món nhu cu c chp nhn l thnh viờn trong xó hi thỡ h cú xu th t
trng v mun c ngi khỏc tụn trng. Nhu cu loi ny dn ti nhng tho
món nh quyn lc, uy tớn v lũng t tin.
- Nhu cu t hon thin: ễng xem õy l nhu cu cao nht trong
cỏch phõn cp ca ụng. ú l s mong mun t ti ch m mt con ngi cú
th t ti. Tc l lm cho tim nng ca mt ngi t ti mc ti a v hon
thnh c mt mc tiờu no ú.
Thnh cụng ca hc thuyt:
ngô thị hờng lớp qlkt46a
12
Nhu cu
t hon
thin
Nhu cu c tụn trng
Nhu cu xó hi
Nhu cu v an ton
Nhu cu v sinh lý ( vt cht )
Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
Maslow ó cho thy c s khỏc bit gia cỏc cỏ nhõn, mi cỏ nhõn cú
nhng nhu cu khỏc nhau v cỏc nhu cu cú s bin i dn t thp n cao, t nhu
cu vt cht n nhu cu tinh thn. iu ú th hin mt xu hng phỏt trin tt
yu ca xó hi ú l con ngi ngy cng quan tõm nhiu hn n nhu cu tinh
thn. Mc dự hc thuyt khụng cho ta mt s hiu bit y v hnh vi con
ngi hay phng tin ng viờn h, song nú ó cung cp mt xut phỏt im
hiu qu. Thnh cụng ca hc thuyt ó a li bi hc cho cỏc nh qun lý l phi
bit quan tõm n vic tho món nhu cu ca nhõn viờn mt cỏch hp lý, t thp
n cao. Cỏc nhõn viờn s an tõm hn khi ng lng m bo cho h cú c
mt cuc sng tt, v ai cng cn tỡnh thng yờu v s tụn trng ca mi ngi
xung quanh. Song, cng khụng nờn tho món mt cỏch quỏ ỏng tt c cỏc nhu cu
ca nhõn viờn, nh th h s khụng cũn ng lc phn u na.
Hn ch ca hc thuyt:
Hn ch ca hc thuyt ny l ch ụng ó quỏ cng nhc trong vic sp xp
h thng cỏc nhu cu theo th bc nh vy, bi vỡ nhu cu ca mi cỏ nhõn l khỏc
nhau v cú khi nhu cu ca mt cỏ nhõn nhng thi im khỏc nhau cng l
khụng ging nhau. Hn na vic tho món nhu cu khụng nht thit l phi theo
th bc nh vy m cú khi nú l s trựng khp, an xen hay gi lờn nhau ca mt
s nhu cu. Tuy nhiờn, hn ch ny cng khụng lm thnh cụng ca hc thuyt b
lu m.
2.4.2. Hc thuyt hai yu t ca F.Herzberg
8
.
Ni dung ca hc thuyt:
Herzberg chia cỏc yu t tỏc ng vo s n lc ca con ngi lm hai nhúm:
Nhúm cỏc yu t to ng lc v nhúm cỏc yu t duy trỡ (c hiu theo ngha
nu thc hin tt cỏc yu t ny thỡ ng lc lao ng s khụng b mt i).
Nhúm 1: Nhúm yu t to ng lc m Herzberg nhc n l:
- S thnh t trong cụng vic
8
ỡnh Khỳc, Khỏnh Linh- Qun lý nhõn s, nm 2008.
ngô thị hờng lớp qlkt46a
13
Chuyên đề tốt nghiệp khoa khoa học quản lý
- S tha nhn thnh tớch.
- Bn thõn cụng vic ( mc hp dn, mc thỏch thc).
- Cỏc quy nh v trỏch nhim v chc nng trong cụng vic.
- S thng tin.
õy l nhng yu t ni ti v nu khụng c tho món thỡ ngi lao ng
s mt i ng lc.
Nhúm 2: Cỏc yu t duy trỡ gm cú:
- Cỏc chớnh sỏch, quy nh v qun lý ca t chc.
- S giỏm sỏt, hng dn trong cụng vic.
- Tin lng.
- Quan h vi con ngi.
- iu kin vt cht.
Theo Herzberg, nu cỏc yu t ny cú tỏc ng tớch cc thỡ s ngn nga s
khụng tho món trong cụng vic ca nhõn viờn, tuy nhiờn nu ch cú riờng s hin
din ca chỳng thỡ cng khụng to ng lc cng nh s tho món trong
cụng vic. Vỡ i vi ngi lao ng thỡ cỏc yu t ny tỏc ng ng thi ch
khụng tỏch ri nhau nh vy. Mc dự trờn thc t, khụng phi yu t no tỏc ng
n n lc lm vic ca con ngi cng thuc nhúm th nht hay nhúm th hai.
Tuy nhiờn, cỏc nh qun lý cng nh ú m nhn ra s quan trng ca vic to
ng lc cho nhõn viờn. Vớ d nh cụng vic cn phi c thit k hp dn v
hp lý, trong ú, nhõn viờn phi cú mt khụng gian nht nh t quyt nh v
kim soỏt.
Thnh cụng ca hc thuyt:
Hc thuyt ó a ra c cỏc yu t tỏc ng trc tip n ng lc ca
nhõn viờn, c bit ụng ó a cỏc yu t thuc v cụng vic vo trong quỏ trỡnh
to ng lc cho nhõn viờn. iu ny cho thy hc thuyt ó chu s tỏc ng ca
nhng giỏ tr xó hi hin i. Con ngi ngy nay luụn mun c khng nh
mỡnh, phỏt huy nng lc ca bn thõn v cm thy mỡnh cú ớch. Hc thuyt cng
nhn mnh s lờn ngụi ca cỏc nhu cu tinh thn, õy l yu t rt quan trng trong
ngô thị hờng lớp qlkt46a
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét