5
- Theo dõi tình hình thanh tốn tiền lương, tiền thưởng các khoản phụ cấp,
trợ cấp cho người lao động.
- Lập báo cáo về lao động, tiền lương, các khoản trích theo lương, định kỳ
tiến hành phân tích tình hình lao động, tình hình quản lý và chi tiêu quỹ lương,
cung cấp các thơng tin về lao động tiền lương cho bộ phận quản lý một cách kịp
thời.
Có thể nói chí phí về lao động hay tiền lương và các khoản trích theo
lương khơng chỉ là vấn đề được doanh nghiệp chú ý mà còn được người lao
động đặc biệt quan tâm vì đây chính là quyền lợi của họ.
Do vậy việc tính đúng thù lao lao động và thanh tốn đầy đủ, kịp thời cho
người lao động là rất cần thiết, nó kích thích người lao động tận tụy với cơng
việc, nâng cao chất lượng lao động. Mặt khác việc tính đúng và chính xác chí
phí lao động còn góp phần tính đúng và tính đủ chí phí và giá thành sản phẩm.
Muốn như vậy cơng việc này phải được dựa trên cơ sở quản lý và theo dõi
q trình huy động và sử dụng lao động các hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp. Việc huy động sử dụng lao động được coi là hợp lý khi mỗi loại
lao động khác nhau cần có những biện pháp quản lý và sử dụng khác nhau. Vì
vậy việc phân loại lao động là rất cần thiết đối với mọi doanh nghiệp, tùy theo
từng loại hình doanh nghiệp khác nhau mà có cách phân loại lao động khác
nhau.
Nói tóm lại tổ chức tốt cơng tác hoạch tốn tiền lương và các khoản trích
theo lương giúp doanh nghiệp quản lý tốt quỹ tiền lương, bảo đảm việc trả lương
và trợ cấp BHXH đúng ngun tắc, đúng chế độ, kích thích người lao động hồn
thành nhiệm vụ được giao đồng thời tạo cơ sở cho việc phân bổ chi phí nhân
cơng vào giá thành sản phẩm được chính xác.
Tổ chức tốt cơng tác hạch tốn lao động tiền lương giúp doanh nghiệp
quản lý tốt quỹ lương, đảm bảo việc trả lương và trợ cấp bảo hiểm xã hội đúng
ngun tắc, đúng chế độ, khuyến khích người lao động hồn thành nhiệm vụ
được giao, đồng thời tạo cơ sở cho việc phân bổ chi phí nhân cơng vào giá thành
sản phẩm được chính xác.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
6
II. Chế độ tiền lương và các hình thức trả lương
1. Chế độ tiền lương
Việc vận dụng chế độ tiền lương thích hợp nhằm qn triệt ngun tắc
phân phối theo lao động, kết hợp chặt chẽ giữa lợi ích chung của xã hội với lợi
ích của doanh nghiệp và người lao động.
*. Chế độ tiền lương cấp bậc.
Là chế độ tiền lưong áp dụng cho cơng nhân. Tiền lương cấp bậc được
xây dựng dựa trên số lượng và chất lượng lao động. Có thể nói rằng chế độ tiền
lương cấp bậc nhằm mục đích xác định chất lượng lao động,so sánh chất lượng
lao động trong các nghành nghề khác nhau và trong từng nghành nghề. Đồng
thời nó có thể so sánhđiều kiện làm việc nặng nhọc, có hại cho sức khoẻ với
điều kiện lao động bình thường. Chế độ tiền lương cấp bậc có tác dụng rất tích
cực nó điều chỉnh tiền lương giữa các nghành nghề một cách hợp lý, nó cũng
giảm bớt được tính chất bình qn trong việc trả lươngthực hiện triệt để quan
điểm phân phối theo lao động.
Chế độ tiền lương do Nhà Nước ban hành, doanh nghiệp dựa vào đó để
vận dụng vào thực tế tuỳ theo đặc điểm sản xuất kinh doanh của đơn vị mình.
Chế độ tiền lương cấp bậc bao gồm 3 yếu tố có quan hệ chặt chẽ với
nhau: thang lương, tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật
- Thang lương là bảng xác định quan hệ tỷ lệ về tiền lương giữa các cơng
nhân cùng nghề hoặc nhóm nghề giống nhau theo trình độ cấp bậc của họ. Mỗi
thang lương gồm một số các bậc lương và các hệ số phù hợp với bậc lương đó.
Hệ số này Nhà Nước xây dựng và ban hành.
Ví dụ: Hệ số cơng nhân nghành cơ khí bậc 3/7 là1.92; bậc 4/7 là 2,33
Mỗi nghành có một bảng lương riêng.
- Mức lương là số lượng tiền tệ để trả cơng nhân lao động trongmột đơn vị
thời gian (giờ, ngày, tháng) phù hợp với các bậc trong thang lương. Chỉ lương
bậc 1 được quy định rõ còn các lương bậc cao thì được tính bằng cách lấy mức
lương bậc nhân với hệ số lương bậc phải tìm, mức lương bậc 1 theo quy định
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
7
phải lớn hơn hoặc bằng mức lương tối thiểu. Hiện nay mức lương tối thiểu là
290.000 đồng.
- Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật là văn bản quy định về mức độ phức tạp của
cơng việc và u cầu lành nghề của cơng nhân ở bậc nào đó thì phải hiểu biết
những gì về mặt kỹ thuật và phải làm được những gì về mặt thực hành. Cấp bậc
kỹ thuật phản ánh u cầu trình độ lành nghề của cơng nhân. Tiêu chuẩn cấp bậc
kỹ thuật là căn cứ để xác định trình độ tay nghề của người cơng nhân.
Chế độ tiền lương theo cấp bậc chỉ áp dụng đối với những người lao động
tạo ra sản phẩm trực tiếp. Còn đối với những người gián tiếp tạo ra sản phẩm
như cán bộ quản lý nhân viên văn phòng thì áp dụngchế độ lương theo chức
vụ.
*. Chế độ lương theo chức vụ.
Chế độ này chỉ được thực hiệnthơng qua bảng lương do Nhà Nước ban
hành. Trong bảng lương này bao gồm nhiều nhóm chức vụ khác nhau và các quy
định trả lương cho từng nhóm.
Mức lương theo chế độ lương chức vụ được xác định bằng cáchlấy mức
lương bậc 1 nhân với hệ số phức tạp của lao động và hệ số điều kiện lao động
của bậc đó so với bậc 1. Trong đó mức lương bậc 1 bằng mức lương tối thiểu
nhân với hệ số mức lương bậc 1 so với mức lương tối thiểu. Hệ số này, là tích số
của hệ số phức tạp với hệ số điều kiện.
Theo ngun tắc phân phối theo việc tính tiền lương trong doanh nghiệp
phụ thuộc vào kết quả sản xuất kinh doanh. Bản thân Nhà Nước chỉ khống chế
mức lương tối thiểu chứ khơng khống chế mức lươngtối đa mà nhà nước điều
tiết bằng thuế thu nhập.
Hiện nay hình thức tiền lương chủ yếu được áp dụng trong các doanh
nghiệp là tiền lương theo thời gian và hình thức tiền lương theo sản phẩm. Tùy
theo đặc thù riêng của từng loại doanh nghiệp mà áp dụng hình thức tiền lương
cho phù hợp.
Tuy nhiên mỗi hình thức đều có ưu điêm và nhược điểm riêng nên hầu hết
các doanh nghiệp đều kết hợp cả hai hình thức trên.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
8
2. Các hình thức trả lương
*. Hình thức tiền lương theo thời gian:
Trong doanh nghiệp hình thức tiền lương theo thời gian được áp dụng cho
nhân viên làm văn phòng như hành chính quản trị, tổ chức lao động, thống kê,
tài vụ- kế tốn. Trả lương theo thời gian là hình thức trả lương cho người lao
động căn cứ vào thời gian làm việc thực tế, theo ngành nghề và trình độ thành
thạo nghề nghiệp, nghiệp vụ kỹ thuật chun mơn của người lao động.
Tuỳ theo mỗi ngành nghề tính chất cơng việc đặc thù doanh nghiệp mà áp
dụng bậc lương khác nhau. Độ thành thạo kỹ thuật nghiệp vụ chun mơn chia
thành nhiều thang bậc lương, mỗi bậc lương có mức lương nhất định, đó là căn
cứ để trả lương, tiền lương theo thời gian có thể được chia ra.
+ Lương tháng, thường được quy định sẵn với từng bậc lương trong các
thang lương, lương tháng được áp dụng để trả lương cho nhân viên làm cơng tác
quản lý kinh tế, quản lý hành chính và các nhân viên thuộc ngành hoạt động
khơng có tính chất sản xuất.
Lương tháng = Mức lương tối thiểu * hệ số lương theo cấp bậc, chức
vụ và phụ cấp theo lương.
+ Lương ngày, là tiền lương trả cho người lao động theo mức lương ngày
và số ngày làm việc thực tế trong tháng.
Mức lương tháng
Mức lương ngày =
Số ngày làm việc trong tháng
+ Lương giờ: Dùng để trả lương cho người lao động trực tiếp trong thời
gian làm việc khơng hưởng lương theo sản phẩm.
Mức lương ngày
Mức lương giờ =
Số giờ làm việc trong ngày
Hình thức tiền lương theo thời gian có mặt hạn chế là mang tính bình
qn, nhiều khi khơng phù hợp với kết quả lao động thực tế của người lao động.
Các chế độ tiền lương theo thời gian: - Đó là lương theo thời gian đơn giản
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
9
- Lương theo thời gian có thưởng
- Hình thức trả lương theo thời gian đơn giản: Đó là tiền lương nhận được
của mỗi người cơng nhân tuỳ theo mức lương cấp bậc cao hay thấp, và thời gian
làm việc của họ nhiều hay ít quyết định.
- Hình thức trả lương theo thời gian có thưởng: Đó là mức lương tính
theo thời gian đơn giản cộng với số tiền thưởng mà họ được hưởng.
- Hình thức tiền lương theo sản phẩm:
+ Khác với hình thức tiền lương theo thời gian, hình thức tiền lương theo
sản phẩm thực hiện việc tính trả lương cho người lao động theo số lượng và chất
lượng sản phẩm cơng việc đã hồn thành.
Tổng tiền lương phải trả = Đơn giá TL/SP * Số lượng sản phẩm hồn
thành
Hình thức tiền lương theo sản phẩm:
+ Hình thức tiền lương theo sản phẩm trực tiếp:
Tiền lương phải trả cho người lao động được tính trực tiếo theo số lượng
sản phẩm hồn thành đúng quy cách phẩm chất và đơn giá tiền lương sản phẩm
đã quy định, khơng chịu bất cứ một sự hạn chế nào.
Đối với Cơng ty khơng áp dụng được hình thức tiền lương này vì là Cơng
ty kinh doanh thương mại.
Tổng TL phải trả = Số lượng sản phẩm thực tế hồn thành * đơn giá TL +
Tiền lương sản phẩm gián tiếp.
Là tiền lương trả cho lao động gián tiếp ở các bộ phận sản xuất, như bảo
dưỡng máy móc thiết bị họ khơng trực tiếp tạo ra sản phẩm nhưng họ gián tiếp
ảnh hưởng đến năng xuất lao động trực tiếp vì vậy họ được hưởng lương dựa
vào căn cứ kết quả của lao động trực tiếp làm ra để tính lương cho lao động gián
tiếp.
Nói chung hình thức tính lương theo sản phẩm gián tiếp này khơng được
chính xác, còn có nhiều mặt hạn chế, và khơng thực tế cơng việc.
+ Tiền lương theo sản phẩm có thưởng.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
10
Theo hình thức này, ngồi tiền lương theo sản phẩm trực tiếp nếu người
lao động còn được thưởng trong sản xuất, thưởng về tăng năng suất lao động,
tiết kiệm vật tư.
Hình thức tiền lương theo sản phẩm có thưởng này có ưu điểm là khuyến
khích người lao động hăng say làm việc, năng suất lao động tăng cao, có lợi cho
doanh nghiệp cũng như đời sống của cơng nhân viên được cải thiện.
+ Tiền lương theo sản phẩm lũy tiến:
Ngồi tiền lương theo sản phẩm trực tiếp còn có một phần tiền thưởng
được tính ra trên cơ sở tăng đơn giá tiền lương ở mức năng suất cao.
Hình thức tiền lương này có ưu điểm kích thích người lao động nâng cao
năng suất lao động, duy trì cường độ lao động ở mức tối đa, nhằm giải quyết kịp
thời thời hạn quy định theo đơn đặt hàng, theo hợp đồng
Tuy nhiên hình thức tiền lương này cũng khơng tránh khỏi nhược điểm là
làm tăng khoản mục chi phí nhân cơng trong giá thành sản phẩm của doanh
nghiệp, vì vậy mà chỉ được sử dụng khi cần phải hồn thành gấp một đơn đặt
hàng, hoặc trả lương cho người lao động ở khâu khó nhất để đảm bảo tính đồng
bộ cho sản xuất.
Nói tóm lại hình thức tiền lương theo thời gian còn có nhiều hạn chế là
chưa gắn chặt tiền lương với kết quả và chất lượng lao động, kém tính kích thích
người lao động. Để khắc phục bớt những hạn chế này ngồi việc tổ chức theo
dõi, ghi chép đầy đủ thời gian làm việc của cơng nhân viên, kết hợp với chế độ
khen thưởng hợp lý.
So với hình thức tiền lương theo thời gian thì hình thức tiền lương theo
sản phẩm có nhiều ưu điểm hơn. Qn triệt đầy đủ hơn ngun tắc trả lương
theo số lượng, chất lượng lao động, gắn chặt thu nhập tiền lương với kết quả sản
xuất của người lao động.
Kích thích tăng năng suất lao động, khuyến khích cơng nhân phát huy tính
sáng tạo cải tiến kỹ thuật sản xuất, vì thế nên hình thức này được sử dụng khá
rộng rãi.
III. Kế tốn tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
11
1. Tài khoản sử dụng
Để theo dõi tình hình thanh tốn tiền cơng và các khoản khác với người
lao động, tình hình trích lập, sử dụng quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ kế tốn sử
dụng tài khoản 334 và tài khoản 338.
*. Tài khoản 334: “phải trả cơng nhân viên’’
- Tài khoản này dùng để phản ánh tình hình thanh tốn lương và các
khoản thu nhập khác cho cơng nhân viên (CNV) trong kỳ.
Kết cấu:
- Bên nợ : Phát sinh tăng
+ Phản ánh việc thanh tốn tiền lương và các khoản thu nhập khác cho
cơng nhân viên.
+ Phản ánh các khoản khấu trừ vào lương của cơng nhân viên.
- Bên có: Phát sinh giảm
+ Phản ánh tổng số tiền lương và các khoản thu nhập khác cho cơng nhân
viên trong kỳ.
Dư có: Phản ánh phần tiền lương và các khoản thu nhập mà doanh nghiệp
còn nợ cơng nhân viên lúc đầu kỳ hay cuối kỳ.
Tài khoản 334 được chi tiết ra thành 2 tài khoản: - 334.1 Thanh tốn
lương
- 334.8 Các khoản khác.
- TK 334.1: Thanh tốn lương. Dùng dể phản ánh các khoản thu nhập có
tính chất lương mà doanh nghiệp phải trả cho người lao động.
- TK 334.8: Các khoản khác. Dùng để phản ánh các khoản thu nhập
khơng có tính chất lương, như trợ cấp từ quỹ BHXH, tiền thưởng trích từ quỹ
khen thưởng mà doanh nghiệp phải trả cho người lao động.
*.Tài khoản 338: Phải trả phải nộp khác.
- Dùng để theo dõi việc trích lập sử dụng các quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ.
Kết cấu:
- Bên nợ: Phát sinh giảm.
+ Phản ánh việc chi tiêu KPCĐ, BHXH đơn vị.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
12
+ Phản ánh việc nộp các quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ cho các cơ
quan quản lý cấp trên.
- Bên có: Phát sinh tăng.
+ Phản ánh việc trích lập các quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ.
+ Phản ánh phần BHXH, KPCĐ vượt chi được cấp bù.
Dư có: Các quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ chưa nộp hoặc chưa chi tiêu
(Nếu có Số dư Nợ thì số dư Nợ phản ánh phần KPCĐ, BHXH vượt chi chưa
được cấp bù)
Tài khoản 338 được chi tiết thành các tài khoản cấp 2 như sau:
- Tài khoản 338.2 (KPCĐ)
- Tài khoản 338.3 (BHXH)
- Tài khoản 338.4 (BHYT)
Tổng hợp, phân bổ tiền lương, trích BHXH, BHYT, KPCĐ. Hàng tháng
kế tốn tiến hành tổng hợp tiền lương phải trả trong kỳ theo từng đối tượng sử
dụng (bộ phận sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, ,) và tính tốn trích BHXH,
BHYT, KPCĐ theo quy định trên cơ sở tổng hợp tiền lương phải trả và các tỷ lệ
trích BHXH, BHYT, KPCĐ được thực hiện trên Bảng phân bổ tiền lương và
Trích BHXH (Mẫu số 01/BPB)
Nội dung: Bảng phân bổ tiền lương và trích BHXH dùng để tập hợp và
phân bổ tiền lương thực tế phải trả (gồm lương chính, lương phụ và các khoản
khác). BHXH, BHYT, KPCĐ phải trích nộp hàng tháng cho các đối tượng sử
dụng lao động (Ghi có TK 334, 335, 338.2, 338.3, 338.4 )
Kế tốn tiền lương, BHXH, BHYT, KPCĐ:
*.Hạch tốn các khoản phải trả cơng nhân viên:
- Căn cứ vào bảng thanh tốn tiền lương, tiền thưởng, kế tốn phân loại
tiền lương và lập chứng từ phân bổ tiền lương và các khoản có tính chất lương
vào chi phí sản xuất kinh doanh ghi:
Nợ TK 622: Chi phí nhân cơng trực tiếp (phần tiền lương phải trả)
Nợ TK 627: Phần tiền lương của cơng nhân quản lý phân xưởng.
Nợ TK 641: Phần tiền lương của nhân viên bán hàng.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
13
Nợ TK 642: Phần tiền lương của nhân viên Quản lý doanh nghiệp.
Nợ TK 241.2: Tiền lương của những người tham gia XDCBản.
Có TK 334: Ghi tăng tổng số tiền lương phải trả CNViên.
- Phản ánh số tiền thưởng phải trả cho cơng nhân viên trong kỳ:
Nợ TK 431.1: Giảm quỹ khen thưởng
Có TK 334:
- Phản ánh số BHXH phải thanh tốn cho cơng nhân viên trong kỳ:
Nợ TK 338.3
Có TK 334
- Phản ánh các khoản khấu trừ vào lương:
Nợ TK 334: Giảm lương
Có TK 141: Tạm ứng thừa
Có TK 138.8: Phải bồi thường
Có TK 338.3, 338.4: BHXH, BHYT mà CNV phải nộp.
- Phản ánh việc thanh tốn tiền lương, thưởng, BHXH cho CNV.
Nợ TK 334
Có TK 111: Trả bằng tiền mặt
Có TK 112: Trả bằng chuyển khoản.
*. Hạch tốn các khoản trích theo lương:
- Trích lập các quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ, kế tốn ghi:
BT 1: Nợ TK 622: 19%
Nợ TK 627: 19%
Nợ TK 641: 19%
Nợ TK 642 19%
Có TK 334: 6%
BT 2:
Nợ TK 622: 19%
Nợ TK 627: 19%
Nợ TK 641: 19%
Nợ TK 642: 19%
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
14
Có TK 334: 6%
Có TK 338: 25%
Có TK 338.2: 2%
Có TK 338.3: 20%
Có TK 338.4: 3%
- Phản ánh số BHXH phải trả, phải thanh tốn cho CNV trong kỳ:
Nợ TK 338.3:
Có TK 334:
- Phản ánh số KPCĐ chi tiêu tại đơn vị :
Nợ TK 338.2:
Có TK 111: Tiền mặt
Có TK 112: Tiền NHàng.
- Phản ánh việc nộp quỹ BHXH, BHYT, KPCĐ cho cấp trên:
Nợ TK 338.2, 338.3, 338.4
Có TK 111
Có TK 112
- Phản ánh số BHXH, KPCĐ vượt chi được cấp bù.
Nợ TK 111, 112
Có TK 338.2
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét