Nghĩa biểu trưng của nhóm danh từ chỉ động vật trong biểu thức khen chê

2.2. nh ngha biu trng
Biu trng (Symbol): Mt du hiu (tớn hiu, kớ hiu) mang tớnh quy c
hm ch mt dc trng, mt phm cht, mt sỏng to hay hp hn l: cú kh nng
gi ra mt i tng khỏc, mt s vt khỏc ngoi s th hin c th ca du hiu ú
v c cng ng chp nhn.
Cú nhng biu tng thuc v phong tc tp quỏn, l nghi, thuc cỏc biu
tng vn húa; cú nhng biu tng thuc v ngh thut, vn hc, ngụn ng
hclm thnh nhng biu tng trong i sng ca cng ng (T in tu t -
phong cỏch thi phỏp hc, NXBGD, 5/2006, tr.21, 22).
- Biu trng l ly mt s vt, hin tng no ú biu hin mt cỏch
tng trng, c l mt cỏi gỡ ú cú tớnh cht khỏi quỏt, tru tng, ting Vit v
dy ting Vit cho ngi nc ngoi, NXB Vn húa thụng tin, H/1997, tr56).
II. DNG CU TRC THễNG THNG V MT S DNG C BIT
CA BIU THC KHEN CHấ
1. Dng cu trỳc thụng thng ca biu thc khen chờ (BTKC)

BTKC = Tớnh t + nh + Danh t ch ng vt (DTCV)
Bn nh chú
Bun nh chú m
Bộo nh ln
Cõm nh hn
Chc nh cua gch
Chng cht nh mng nhn
Chm nh rựa bũ
Chm nh sờn
Chp cha chp chi nh qu
vo chung ln
Dt nh bũ
D nh cp
t nh tụm ti
ụng nh kin
Gy nh con mm
Gy nh hc
Gy nh su
Hụi nh chn
Hụi nh cỳ
Khe nh hựm
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


Khe nh trõu
Lm lột nh rn mng 5
L nh chut phi khúi
Lụi thụi nh cỏ trụi x rut
Lỳng tỳng nh g mc túc
Ngang nh cua
Ngõy ngụ nh con g gụ
Ng ngỏc nh bũ i nún
Ngu nh bũ
Ngu nh chú
Ngu nh ln
Nhanh nh súc
Nhỏt nh cỏy
Nhn nh con chi chi
Yu nh sờn
Mt vi dn chng th hin thỏi khen chờ rừ rng trong nhúm cỏc
danh t ch ng vt trong nhng biu thc khen chờ
- Cỏc bn thng ch giu nhau: bộo nh ln. Bn n no cú vúc dỏng, s
o kinh khng nh tụi luụn cm thy xu h (Ngi i biu nhõn dõn_Hunh
Cng. 17/2/2008)
http://www.nguoidaibieu.com.vn/Trangchu/VN/tabid/66/CatID/31/ContentI
D/7653/Default.aspx
-
Con chú tri lụng v bộo nh ln ca ụng Trng c ct tit ỏm phu
ũn v mt s chc sc trong xúm ỏnh chộn mt ba linh ỡnh.
30 nm xúm tụi [truyn ụng Trng]_ Vng Vn Quang
http://www.tienve.org/home/literature/viewLiterature.do?action=viewArtwor
k&artworkId=3478
-
Thy chng xộ v v mng cu con ngu nh ln, ch Lan "quc" li. Tc
mỡnh, anh Quang p v chic u DVD mi tu. "Anh iờn ri ?" - ch quỏt li
chng. p! Mt cỏi tỏt giỏng thng vo mt ch.
ch ng tớnh núng ca chng
http://www.phimhoa.us/forum/index.php?showtopic=3717
Tiu kt: Khi nhc n ln trong cỏc biu thc ó trỡnh by c ly t ngụn
ng i sng v vn chng nh trờn, chỳng ta thy danh t ny c xut hin
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


trong biu thc mang ý ngha chờ khi núi n trớ tu ca con ngi, cũn khi so
sỏnh v hỡnh thc b ngoi ca mt loi vt thỡ nú (Ln) li cú th c xut hin
trong biu thc khen.
- Tht khụng cụng bng nu con ngi cũn xem chú l ging vt tng
trng cho nhng tớnh cỏch xu xa ngu dt, i loi ngu nh chú, bn nh chú, hn
nh chú, hựa nh chú, nnh nh chú Vỡ chú l ging vt rt tinh khụn, rt dng
cm, rt cú ngha. Lỳc tr d tu hu trong my ngy cui nm, nhn m ụi dũng
v chú ún nm Tut ang ti, õu cng l mt chuyn vui.
Cui nm g núi chuynchú_Trn Quang Lc
http://www.quangduc.com/xuan/xuan2006/chuyencho.html
- V ca nh th Nguyờn Sa Trn Bớch Lan l cụ giỏo Trnh Thỳy Nga hiu
trng trng Vn Hc, trng chuyờn dy cỏc lp Nht, thi tỳ ti II. Lỳc ú tụi
ang hc ti õy. Thy Bớch Lan dy mụn trit hc cho chỳng tụi ó sỏng tỏc bi
th tng phu nhõn:
Hụm nay Nga bun nh chú m
Nh con mốo ngỏi ng trờn tay anh
Nm tut núi chuyn chú. Bi ng trờn Dõn Chỳa ỳc Chõu
(http://namlo.conggiao.net/ctv/bai0.htm)
Tiu kt: Khi nhc n chú trong cỏc thnh ng, cỏc biu thc khen chờ ca
ting Vit phn ln mang ý ngha chờ. Ngc li, dõn Tõy Phng h nuụi chú
nh mt ngi bn thõn trong nh hay l mún chi rt quý, cú khi h cho chú n
chung mt a v ng chung mt ging vi ch. (ngun: Nh trờn)
- Phu nhõn tng thng M Eleanor Roosevelt tng b tt mc c honh hnh
v c vt lý gia Albert Einstein cng tng b nú tn cụng lỳc cũn bộ. Ti sao chỳng
ta b mc c? C ch no tim n trong c th khin ngi ta bng nhiờn mt
nh gc v mm cõm nh hn? Cú th no chng li tt mc c?
Vỡ sao bn mc c?
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


Th by, 16 Thỏng by 2005, 17:03 GMT+7

http://tim.vietbao.vn/c%C3%A2m_nh%C6%B0_h%E1%BA%BFn/
Tiu kt: Hn a phn xut hiờn trong cỏc biu thc khen chờ trong ting
Vit vi ý ngha chờ
-
ó a ra cht vn l phi chc nh cua gch, núi cú sỏch, mỏch cú
chng; cú s kim chng thc t, cú s phõn tớch, suy lun, thm chớ cũn phi tip
xỳc vi i tng cú liờn quan, ch khụng phi ch nghe núi hay va c qua trờn
bỏo chớ l em ra hi.
(Hụm nay ti Quc hi: B trng B GD-T tr li cht vn u tiờn_Bỏo
in t Si Gũn Gii Phúng)
http://www.nguoihoa.hochiminhcity.gov.vn/vietnamese/xemtin.asp?idcha=44
49&cap=2&id=4786
Tiu kt: Biu thc so sỏnh ny biu hin ý ngha ca Cua gch trong ngụn
ng Vit c th trong biu thc khen chờ l khen mt vic din ra cú lý lun rừ rng
v lp lun cht ch m khụng ai cú th bt b c
-
Hỡnh nh cỏc cụng trỡnh qung cỏo s ố lờn cỏc ngụi nh cn ph,
ng cỏp in v in thoi chng cht nh mng nhn, cỏc nh ph manh mỳn trờn
cỏc ng ln . ó gúp phn l khụng gian cụng cng b mt dn v p ca nú.
(Khụng gian cụng cng ang hp dn _Ts Vừ Kim Cng):
trớch Bỏo in t Vin kinh t TPHCM
http://www.vienkinhte.hochiminhcity.gov.vn/xemtin.asp?idcha=2887&cap=4
&id=2888
- Tin chm nh rựa bũ, dõn chu kh?
Th ba, 07 Thỏng tỏm 2007, 11:36 GMT+7
Trớch vietbao.vn
http://vietbao.vn/Xa-hoi/Tien-do-cham-nhu-rua-bo-dan-chiu-
kho/65100038/125/
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


Tiu kt: Rựa cú th c nhc n trong ngụn ng Vit Nam c bit l cỏc
cõu chuyờn dy tr nh vi c tớnh cn cự siờng nng (o c lp 1) tc l,
nhng c tớnh rt tt p. Tuy nhiờn xột trong biu thc khen chờ nh ang kim
chng thỡ Rựa thng c nhc n trong biu thc chờ, vi ý ngha chờ bai nhiu
hn. Dn chng trờn c trớch trong mt bi vit phn ỏnh tỡnh trng con ng
thuc huyn an Phng huyn Hoi c tnh H Tõy v vic ci to, nõng cp
QL 32 on Nhn - Sn Tõy di gn 30 km, vi tng s vn u t hn 360 t
ng c B GTVT phờ duyt vo cui nm 2004. n thỏng 8/2005, Ban Qun
lý d ỏn giao thụng 2 thuc S GTVT tnh H Tõy - i din ch u t tin hnh
t chc thi cụng. Nhng ó hn 2 nm trụi qua, d ỏn trin khai quỏ chm gõy ụ
nhim mụi trng, gim hiu qu ngun u t, mt trt t an ton giao thụng, v
nht l bc xỳc trong d lun nhõn dõn.
- Hóy tng tng, trong ba triu nm lin, con ngi khụng trn ngp trờn
trỏi t! Dõn s loi ngi tt nhiờn cú tng lờn, vi s di c t chõu lc ny sang
chõu lc khỏc, nhng ch vi mt tc chm nh sờn. Ngi ta ó c tớnh dõn s
th gii u thi k ỏ mi (Neolithic) l mi triu ngi.
CEL (2): Ngun lng thc v s phỏt trin dõn s
http://www.a0-th.org/html/index.php?name=News&file=article&sid=82
- 240 Chp cha chp chi nh qu vo chung ln.


-
Dt nh bũ

Mt anh hc trũ ngi hc ra r sut ờm. Con bũ nm nghe than th vi con
g:
- Anh ta bt u i thi thỡ my cht, anh ta thi thỡ tao cht. (í núi: éi thi
thỡ lm g cỳng t tiờn, thi thỡ lm bũ n khao.)
Con g núi:
Thnh ng - Tc Ng theo vn ABC - Bi 4: Vn CH
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


- Khụng vic gỡ õu! Tụi bit: nú hc nh anh, nú vit nh tụi, nht nh nú
khụng dỏm vỏc lu chừng vo trng thi õu!
Truyn ci dõn gian
http://www.saigoninfo.com/truyencuoi/cuoidangian_2.php#8.%20D?t%20nh
u%20bũ
Tiu kt: Nhc n Bũ trong ngụn ng Vit c th l trong cỏc biu thc
khen chờ thỡ Bũ thng mang nghió chờ bai mt ai ú khụng c thụng minh m
dt nỏt ngu n.
- Nu Bt ni ting bi s hin t ca mỡnh (hin nh Bt), thỡ con Cp
cng ni ting bi s d tn ca nú (d nh cp).
Lun Ng Tõn th_ Phm Lu V)
http://www.vannghesongcuulong.org/vietnamese/vanhoc_tacpham.asp?TPID
=2803&LOAIID=21&TGID=348
Tiu kt: Khi nhc n cp ngi ta thng ngh ngay n mt sc mnh
ghờ gm, sc mnh ú luụn dung uy hip nhng k yu. Nh vy, cp l mt
danh t ngi ta thng nhc n vi ý chờ bai nhng k mnh luụn i dựng sc
uy hip k yu
- Giy t nh tụm ti
05:13' AM - Th nm, 22/11/2007 Theo Thng Mi
http://www.dddn.com.vn/Desktop.aspx/Tin-DN/Phanhoi-
Tt/Giay_dat_nhu_tom_tuoi/
Tiu kt: t nh tụm ti thng c dựng vi ngha l khen trong cac
biu thc khen chờ. Tuy võy, cú nhng trng hp nú c dựng vi mt dng ý
ngh thut rt t, trong trng hp ny l núi v tỡnh trng giỏ giy sn xut hin
nay Vit Nam tng do: Th nht, do tỡnh hỡnh giỏ giy th gii tng cao bi vic
cỏc nc u tht cht nn phỏ rng v thc trng din tớch cỏc khu rng nguyờn
liu cng ngy cng b thu nh. Thm chớ, ti mt s quc gia, cỏc t chc bo v
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


mụi trng v lut mụi trng cũn quy nh c th bt buc cỏc DN ln khi mua
bao bỡ phi cú ngun gc t giy tỏi ch. Th hai, theo cỏc DN trong nc thỡ vic
xut khu tng mnh ca cỏc DN Vit Nam sang chõu u v M sau khi Vit Nam
gia nhp WTO cng l tỏc ng ỏng k.
(Theo Thng Mi)
- Ngi ụng nh kin. (Trớch T in m Wiktionary)
http://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%91%C3%B4ng
Tiu kt: ụng nh kin l 1 thnh ng ph bin rt hay c dựng trong i
sng hng ngy ca ngi dõn Vit Nam.
Tựy tng trng hp nú mang trong mỡnh nhng ý ngha khỏc trong biu
thc khen chờ: Cú khi l khen cng cú khi l chờ.
- gy nh con mm.
(Trớch T in m Wiktionary)
http://vi.wiktionary.org/wiki/m%E1%BA%AFm
Cỏ mm cú c trng l khụ, qut v xu. Do ú khi ó so sỏnh vi cỏ mm
c bit l nhc n trong cỏc biu thc khen chờ thỡ thng mang ngha chờ.
Giỏo s Mortimer ó hi giỏo Kavir, v ụng ny cho bit cú quen mt o s
tu hnh tờn Akila Bakhtir vn thng qua li nhiu trong dóy Tuyt Sn v cú kin
thc rng v nhng hin trit n tu ni õy. Phỏi on bốn tỡm n o s ny, ú l
mt ụng lóo gy nh hc, v mt lỳc no cng ti ci.
Dr. Blair T. Spalding Nguyờn Phong dch
Chng 8 i sng siờu nhõn loi
http://www.wattpad.com/69389
Tiu kt: Gy nh hck tựy tng trng hp nú mang nhng nột ngha khỏc
nhau. núi v mt ngi khụng tt thỡ ú l biu thc chờ, Nhng núi v
tng mo ca mt ngi tt hay ti gii tjif ú li khụng mang ngha chờ bai
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


- Nhiu hp cht hu c ca lu hunh vi mựi khú ngi nh cỏc ờtyl v
mờtyl mecaptan c dựng lm cht to mựi cho khớ t nhm d dng phỏt hin rũ
r. Mựi ca ti v "mựi hụi nh chn " cng do cỏc hp cht hu c cha lu hunh
gõy ra.
(Trớch bỏch khoa ton th m Wikipedia)
http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C6%B0u_hu%E1%BB%B3nh
Tiu kt: Chn l mt loi vt cú c trng l hụi. Do ú khi s dng nú l
mt biu tng so sỏnh c th l trong biu thc khen chờ thỡ cm t: Hụi nh
chn thng mang ngha chờ bai.
- Tri vn cũn lnh cúng. Mt anh tự t giỏc (lao dng hỡnh s sp món ỏn)
xỏch vo cho tụi mt thựng nc m tm, mt qun kaki loi cụng nhõn mu
xanh v mt ỏo s mi trng. Tụi khụng bit lý do ti sao hụm nay c u ói th,
nhng thy cú nc m l c tm cho ngi bt hụi nh cỳ v sch gh
Trớch bi: Gp b trng ni v Phm Hựng
http://thongtin.brinkster.net/tammauden/gapbotruongphamhung.htm
Tiu kt: Tớnh t Hụi l ch mt mựi khụng c thm tho, d chu hay
c mi ngi a thớch, do ú ngha ca DTC V i kốm theo phớa sau ca biu
thc hin nhiờn mang ngha chờ bai.
- V bo chng:
- Mi hụm anh khe nh trõu y, m nay v nh c nm di thn tht, bo
lm gỡ cng khụng chu l th no? (Truyn ci)
http://music.vietfun.com/trview.php?ID=2964&cat=12
- Cỏi chng khú th vỡ thiu ụxy ca tụi tht khụng th no chp nhn c
do cng ngy nú cng tớch cc ving thm tụi hn. Tụi ang khe mnh l th, c
tun i hc t sỏng n ti, th by ỏ búng ba bn ting vi bn sinh viờn nc
ngoi to khe nh trõu m tụi cú sao õu
(Trớch: Trỏi tim Vit Nam)
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


http://www9.ttvnol.com/forum/Duhoc/163396/trang-60.ttvn
Tiu kt: Trõu l biu tng p ca Vit Nam_ mt t nc nụng nghip,
dụ ú hỡnh nh ca nú trong biu thc khen chờ l mang ý ngha khen
- Quy hoch ụ th: Hoc nhanh nh súc, hoc chm nh sờn!
(Theo Vietnamnet)
Lóo an ninh khụng cho vo tim, bt chỳng v nh mc qun. Chỳng khụng
chu v, c lng vng trc li ra vo. Tc mỡnh, lóo gom ht bn chỳng li, tng
c chỳng ra khi tim. Mt thng nhúc trong bn, tha lỳc lóo security khụng ý,
nhanh nh súc , nú chui qua cỏi l xe ch vo tim
17/2/2008
http://tintuc.datviet.com/forum/archive/index.php/t-78609.html
Tiu kt: Súc trong ngụn ng Vit c núi n khi núi v mt tc . Nm
trong biu thc khen.
- Nhn nh con chi chi. - Cú thỏi quỏ khiờm tn.
http://vi.wiktionary.org/wiki/nh%C5%A9n
- Bn cht anh y õu cú tham nhng. y ch l hin tng nht thi. Ngy
anh y cũn ngi trờn gh nhõn viờn ch cú ham m khụng tham. Ch cú nhn nh
con chi chi õu dỏm nhng nhiu ai (Ni lũng chic gh trng_ Lờ Qỳy)
http://www.suckhoedoisong.vn/print_preview.asp?Object=61236714&news_
ID=5634143
Tiu kt: Nhn nh con chi chi s dng trong giao tip Vit cú trng hp l
khen m cng cú trng hp dựng vi ngha l chờ.
- yu nh sờn. Yu lm.
http://vi.wiktionary.org/wiki/s%C3%AAn
- c sờn. Loi c nh cn, hay bỏm vo cõy ci v nhng ch cú rờu m.
Chm nh sờn. Chm quỏ. Yu nh sờn. Yu lm.
http://vdict.com/s%C3%AAn,3.html
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


Tiu kt: c sờn c nhc n trong ngụn ng Vit mang hm ngha chờ
bai.
2. Mt s dng c bit ca biu thc khen chờ (Khỏc vi cỏc biu thc khen
chờ thng gp)
a) BTKC = ng t (T) + nh + Danh t ch ng vt (DTCV)
n nh gu n trng
n nh h bỏ ỏnh vc
n nh hựm ú
n nh rng cun
n nh tm n ri
Cn nhau nh chú vi mốo
Chy nh vt
Hc nh vt
Kờu nh bũ rng
Kờu nh vc
Lm nh c cung li nc
Lm nh mốo ma
Lao nh thiờu thõn
- n nh gu n trng: n nhiu, n nhanh ging nh mt trng vo ngy
nguyt thc, ang y n sỏng t, bng dng trong giõy lỏt b trỏi õt che lp ton
b hoc mt phn khin cho tri t ti sm li (dõn gian quen gi l gu n trng)
- n nh h bỏ ỏnh vc: n rt khe, rt nhanh, quỏ mc thng thy (h
bỏ: thn sụng)
- n nh hựm ú: n rt khe v rt nhiu, y nh h n cỏ tụm trong ú.
- n nh rng cun: n nhiu, n nhanh, n n õu ht n ú.
- Lm nh mốo ma: lm khụng ra gỡ
- Lm nh c cung li nc: lm vic u oi li bing.
- n nh tm n ri: n khe, n nhiu v nhanh ht.
Tiu kt: Trong giao tip s dng ngụn ng Vit, nhng con vt mang c
nhc n trong biu thc trờn õy trong nhiu trng hp l mang ý ngha khen
(nu nh núi v mt a tr) v ụi khi mang ngha mang ngha chờ bai (khi núi v
mt ngi li bing: n nhiu, n khe nhng lm vic u oi, khụng ra gỡ).
- Móo ngc nhiờn. Nú tờn l Tut, chng l chú thỡ l gỡ h chỳ!. Th anh
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Xem chi tiết: Nghĩa biểu trưng của nhóm danh từ chỉ động vật trong biểu thức khen chê