214826

Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


5
Đối tượng tiếp nhận thơng tin của phát thanh là người nghe, trừ người
khiếm thính. Tâm lý tiêp nhận thơng tin của cơng chúng là tâm lý của người tiếp
nhận thơng tin bằng thính giác cùng với khả năng liên tưởng rất phong phú.
Việc tiếp nhận thơng tin từ các phương tiện truyền thơng ln tạo ra cho
mỗi người niềm hứng thú riêng tuỳ thuộc vào phong cách đặc trưng truyền tin
của phương tiện ấy. Nếu như truyền hình hấp dẫn bằng hình ảnh sống động
nhiều màu sắc, báo in là sự đọc và nghiền ngẫm thì ở phát thanh người ta cảm
nhận được tính gần gũi giao lưu thân mật giữa người truyền tin và người tiếp
nhận. Ngơn ngữ nói tạo ra những hình ảnh bằng âm thanh là phương tiện hiệu
quả nhất để con người dễ dàng tiếp nhận thơng tin từ chủ đề truyền tin. Tính
giao lưu thân mật giữa người nói và ngưòi nghe thể hiện ở chính ngơn ngữ nói
mà phóng viên, biên tập viên phát thanh sử dụng để truyền tải thơng tin. Phát
thanh có đặc trưng là ngơn ngữ nói cho người nghe nên càng dễ hiểu, ngắn gọn,
gần gũi và lơi cuốn được thính giả.
Có thể nói phát thanh là một phương tiện truyền thơng khơng thể thay thế
hay loại bỏ, cho dù ở thời đại bùng nổ thơng tin có sự cạnh tranh gay gắt giữa
các loại hình truyện thơng trong cuộc chạy đua giành lưu tâm của cơng chúng.
Phát thanh có khả năng to lớn trong việc cung cấp cho cơng chúng những thơng
tin nhanh nhất. Phương tiện, thiết bị thu phát tín hiệu phát thanh cũng gọn nhẹ.
Phát thanh có lợi thế hơn hẳn truyền hình trong việc tiếp cận nguồn tin ở những
địa điểm cách xa đơ thị. Thơng tin chuyển tải qua phát thanh về cơ bản nhanh
hơn truyền hình, hơn hẳn báo in và phổ cập đại chúng hơn nhiều báo chí trực
tuyến.
Chỉ cần một máy thu thanh nhỏ, chúng ta có thể bắt được sóng và nghe
được nhiều chương trình phát thanh khác nhau của các đài phát thanh khác nhau
của các địa phương, quốc gia hay nước ngồi. Phát thanh có khả năng phát huy
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


6
việc truyền tin theo diện rộng nhanh chóng tạo ra những hiệu ứng xã hội. Xét từ
góc độ cơng nghệ, phát thanh AM có khả năng truyền đi khoảng cách khơng
gian rộng lớn với sự hỗ trợ của vệ tinh, tạo khả năng phủ sóng tồn cầu. Xét từ
góc độ tính kinh tế,giá thành của một chiếc máy thu thanh thấp hơn nhiều so với
một chiếc máy thu hình.
Tuy nhiên, hạn chế của phát thanh dễ dàng nhận thấy nhất là độ xác định
của thơng tin tiếp nhận. Do thơng tin được cơng chúng tiếp nhận bằng thính giác
nên thơng tin xuất hiện theo chuỗi âm thanh tuyến tính. Người nghe hồn tồn
bị động về tốc độ, trình tự vân hành của dòng âm thanh. Chỉ cần một thời điểm
khơng tập trung chú ý, có thể dẫn đến tình trạng hiểu khơng đúng hoặc khơnng
đầy đủ nội dung thơng điệp truyềntải. Thêm đó, những thơng tin có tính logic
phức tạp, có nhiều mối quan hệ đan xen mà chưa qua những bước xử lý thơng
tin quy chuẩn của phát thanh, có khi mang lại hiệu quả thấp. Khả năng ghi nhớ
nhanh một chuỗi thơng tin bằng thính giác của con người cũng có giới hạn nhất
định. Để khắc phục những hạn chế đó, những người biên tập chương trình đã
xây dựng nhiều chương trình xen kẽ, sử dụng cách diễn đạt súc tích và lặp lại
nhiều lần nhưng thơng tin quan trọng.

3. Thế nào là phát thanh hiện đại?
Thực tiễn hoạt động cũng như các nghiên cứu tổng kết cho chúng ta câu
trả lời:
• Thứ nhất, Phát thanh hiện đại là thơng tin có chất lượng:
Ngồi định hướng đúng thơng tin phải nhanh, so với tất cả phương tiện
truyền thơng đại chúng thì đài phát thanh có điều kiện tiếp cận nguồn thơng tin,
sản xuất chương trình và phát sóng nhanh hơn cả. Có nhận định rằng: “Khi sự
kiện xảy ra thì phát thanh báo tin, truyền hình đưa tin và báo in giảng giải
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


7
chúng”. Trong thời đại bùng nổ thơng tin nếu khơng phát huy thế mạnh thì phát
thanh khó có thể cạnh tranh được với truyền hình ngày càng phát triển để giữ
đúng được thế của phát thanh là loại hình thơng tin nhanh nhất, phổ cập nhất và
rẻ nhất.
Do tổ chức và khai thác trực tiếp tin của các đài, các hãng lớn trên thế
giới và nguồn do cộng tác viên từ các tỉnh lẻ qua điện thoại hoặc ghi âm về. Về
cơ bản, tin trong nước và thế giới được đưa trong ngày diễn ra sự kiện trên làn
sóng phát thanh. Có những sự kiện quan trọng (Đại hội Đảng hoặc các kỳ họp
Quốc hội, lễ kỷ niêm lớn ) đã được đưa tin hoặc tường thuật trực tiếp, đồng thời
với diễn biến của sự kiện cùng với sự hỗ trợ của cơng nghệ, thiết bị phát thanh
hiện đại và đội ngũ làm chương trình phát thẳng có năng lực.
Thơng tin có chất lượng là thơng tin chính xác. Tính chân thựclà một điều
kiện tiên quyết đối với thơng tin đại chúng. Thêm vào đó, các thơng tin phải đạt
được sự khách quan trong cách tiếp cận sự kiện, trung thực đến từng chi tiết của
sự kiện, chính xác tơí từng con số đưa ra.
• Thứ hai, phát thanh hiện đại là sự kết hợp giữa chức năng thơng tin
và chức năng giải trí. Nói cách khác là sự kết hợp giữa thơng tin
hiện đại và âm nhạc hiện đại.
Âm nhạc chiếm vị trí khá quan trọng và thời lượng lớn trong các trường
trình phát thanh( từ 25% đến 30%) . Âm nhạc trong phát thanh khơng chỉ đáp
ứng nhu cầu giải trí mà còn nâng cao văn hố của thính giả. Âm nhạc cũng là
phương tiện giao lưu với bạn bè, các nền văn hố trên thế giới. Âm nhạc trong
phát thanh thường được giới trẻ u thích. Một thính giả trung thành với một
chương trình ca nhạc nào đó ln bắt sóng để đón nghe chương trình mà họ u
thích. Thơng qua các chương trình được biên tập và xử lý cơng phu, phát thanh
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


8
giới thiệu cho thính giả những tác phẩm âm nhạc mới thuộc những dòng nhạc
khác nhau, góp phần nâng cao thị hiếu của thính giả.
Âm nhạc trên phát thanh có thể ăn sâu vào tâm trí, cũng có thể chỉ là
người bạn khiêm nhường đối với mọi người. Âm nhạc xen kẽ giữa các chương
trình tin tức, thời sự, chun đề sẽ giúp cho thính giả có một thời gian thư giãn
hợp lý, đủ để tiếp nhận những thơng tin nóng hổi và đầy ắp những sự kiện diễn
ra trong cuộc sống hàng ngày.
Việc sử dụng âm nhạc có hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng sóng phát
thanh và kỹ thuật stereo, một phần phụ thuộc vào trình độ thẩm âm của các biên
tập viên khơng những giúp thính giả nắm bắt được bản chất của những sự kiện
nóng hổi mà còn định hướng suy nghĩ và hành động của cơng chúng theo chiều
hướng tích cực. Những u cầu về tính hấp dẫn cho thấy người sản xuất phải
thực sự nắm bắt được tâm lý đối tượng, từ đó có cách tổ chức, sắp xếp tổ chức,
biết dẫn dắt người nghe từ phút đầu cho tới phút cuối của chương trình bằng
việc vận dụng ba phương tiện của phát thanh là: ngơn ngữ, tiếng động và âm
nhạc một cách linh hoạt.
• Thứ ba, Phát thanh hiện đại thể hiện ở sự đổi mới phong cách diễn
đạt, trình bày thơng điệp.
Chuyển từ đọc sang nói là xu hướng của phát thanh hiện đại. Đây là một
q trình khơng dễ thực hiện ngay được. Trong thời kỳ đầu của phát thanh của
thế giới, người ta thường quen với tiêu chuẩn “cổ họng đầy”. Phát thanh viên
phải là người có âm thanh rõ ràng, hồn hảo với chất giọng dày, sâu và có chứa
quyền lực. Từng từ ngữ được phát trên sóng phải qua khâu biên tập kỹ càng và
được trình bày một cách trau chuốt.
Ngày nay, chất giọng văn là một tài sản q giá nhưng nó khơng còn là
nhân tố quyết định đối vơí người phát thanh viên. Phong cách đọc văn bản phát
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


9
thanh hiện nay đã dần thay thế bằng sự giao tiếp giữa phát thanh viên, phóng
viên, biên tập viên với thính giả. Hiện nay phong cách được ưa chuộng là “giao
tiếp trên sóng”
Thực tế cho thấy ở hầu hết các ban biên tập của Đài Tiếng nói Việt Nam,
chỉ có khoảng 1/3 số phóng viên, biên tập viên có khả năng trình bày trước máy.
Muốn có một phong cách trình bày thơng điệp mới, cần thay đổi cách viết, cách
đưa vấn đề, dần thay đổi thói quen của cả những người tiếp nhận thơng tin. Điều
quan trọng là cần đào tạo một đội ngũ phát thanh có đủ năng lực, trình độ, bản
lĩnh nghề nghiệp, và có một giọng chuẩn, khả năng diễn đạt để đáp ứng những
u cầu của phát thanh hiện đại.
• Thứ tư, Phát thanh hiện đại là âm thanh có chất lượng cao.
Đây chính là sự kết hợp giữa nội dung thơng tin và cơng nghệ phát thanh
hiện đại.Về kỹ thuật, các nhà nghiên cứu có quan điểm rằng nếu phát thanh
khơng đi vào được kỷ ngun kỹ thuật số thì nó có nguy cơ bị coi là phương
tiện lỗi thời.Trong thế kỷ XXI, thế kỷ đầy biến động và nắm thách thức, thế kỷ
của khoa học và cơng nghệ, ủa trí tuệ và những bước nhảy vọt, phát thanh cần
đây mạnh hơn nữa, theo kịp khu vực và thế giới và khu vực, từng bước tạo đà
cho Tiếng nói Việt Nam hội nhập vào xu thế giao lưu thơng tin tồn cầu trong
thời đại bùng nổ truyền thơng.
• Thứ năm, Chương trình phát thanh mở là một trong những xu
hướng xây dựng chương trình phát thanh hiên đại.
Mở cho thính giả tham gia trực tiếp vào chương trình bằng nhiều cách.
Cách hấp dẫn nhất là có một đường dây điện thoại trực tiếp. Thính giả theo dõi
một chương trình có thể trực tiếp gọi điện thoại đến phòng thu, bày tỏ quan
điểm của mình. Những ý kiến này được đưa trực tiếp lên sóng, góp phần tạo nên
sự đa dạng, khách quan trong cách cách tiếp cận và phân tích vấn đề.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


10
Như vậy, chúng ta đã tìm hiểu những vấn đề cơ bản của phát thanh hiện
đại. Vậy trong thời đại mới, thời đại của khoa học và cơng nghệ trong thế kỷ
XXI, phát thanh hiện đại có những thời cơ cũng như thách thức gì?























THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


11
Chương II: Phát thanh hiện đại- Thời cơ và thách thức

1. Vài nét về Phát thanh Tiếng nói Việt Nam từ 1975 đến nay
Sau chiến thắng ngày 30/ 4/ 1975, đất nước ta đã hồn tồn thống nhất
bước vào xây dựng chủ nghĩa xã hội trên tồn quốc. Đài Tiếng nói Việt Nam
vẫn ln bám sát, phản ánh mọi hoạt động của đời sống xã hội, góg phần đưa
đường lối chính sách của Đảng và cả những cách thức làm kinh tế có hiệu quả
đến với người dân. Ví dụ như cơ chế khốn mới đến nhóm và người lao động
theo chỉ thị 10 của Ban bí thư, Nghị quyết 6 của Ban chấp hành Trung ương
khố IV năm 1979. Đài Tiếng nói Việt Nam đã tham gia tích cực vào việc
chơng tư tưởng bảo thủ, chống tham nhũng, cách làm ăn trì trệ, các hiện tượng
tiêu cực trong xã hội. Mặt khác, Đài Tiếng nói Việt Nam cũng đã đổi mới về
mặt thơng tin, loại bỏ thơng tin một chiều theo đinh hướng chủ quan làm cho
nội dung nghèo nàn, thiếu tính chân thật, thiếu tính chiến đấu và ít sức thuyết
phục. Cũng nhờ vận dụng quan điểm đổi mới, thơng tin của Đài phong phú hơn,
tồn diện và chân thực hơn, vì vậy cũng hấp dẫn và hiệu quả hơn.
Từ năm 1990, ngân sách nhà nước đã có điều kiện chi những khoản chi
phí lớn cho phát thanh và truyền hình. Bên cạnh đó là sự phát triển của cơng
nghệ và điện tử và tin học trong nước cùng với chính sách mở cửa hội nhập với
thế giới và cơ chế thị trường đã tạo điều kiện cho phát thanh và truyền hình phát
triển.
Chỉ thị của Thủ tướng chính phủ cho Đài Tiếng nói Việt Nam năm 1994
nêu rõ: “Phát triển hiện đại hố ngành phát thanh Việt Nam là một nhiệm là
một nhiệm vụ cấp bách khơng thể chậm trễ, vì ngành phát thanh càng có vai trò
quan trọng trong cung cấp thơng tin nhanh chóng và chính xác đến mỗi người
dân ở bất cứ vùng nào của đất nước. Đây là phương tiện giúp nhân dân nắm
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


12
bắt được đường lối chính sách và pháp luật góp phần nâng cao dân trí, trình độ
thẩm mỹ của nhân dân”. Để thực hiện chỉ thị này, từ 1994, Đài Tiếng nói Việt
Nam với sự hợp tác của các tổ chức phát thanh quốc tế, khu vực, các nhà khoa
học trong nứơc đã tập trung xây dựng “ Quy hoạch truyền dẫn và phủ sóng phát
thanh giai đoạn 1995- 2000 và sau 2000” với mục tiêu: “Phủ sóng mạnh các hệ
phát thanh TNVN khắp lãnh thổ, vùng lãnh hải Việt Nam, đến năm 2000 đảm
bảo 98% số hộ gia đình phải có phương tiện nghe phát thanh, có sóng mạnh
đến các địa bàn quan trọng trên thế giới.”
Có thể nói, trong suốt lịch sử 56 năm qua của đài Tiếng nói Việt Nam,
bảy năm gần đây là thời kỳ kỹ thuật truyền dẫn và phát sóng của Đài phát triển
và hiện đại hố nhanh nhất, phục vụ u cầu mở rộng và nâng cao chất lượng
các chương trình.
• Về hệ thống truyền dẫn tín hiệu phát thanh và sóng phát thanh
“Trước năm 1994, hệ thống truyền dẫn tín hiệu (TDTH) của Đài Tiếng
nói Việt Nam có thể lạc hậu. Đài đã sử dụng vi ba tầm gần và cáp để cung cấp
tín hiệu phát thanh cho các đài trung ương ở Hà Nội, mặc dù đã có một vài
tuyến vi ba đã được sử dụng vi ba chất lượng cao, nhưng đối với các đài trung
ương xa Hà nội, tín hiệu gốc để phát lại phải thu bằng sóng ngắn. Chất lượng tín
hiệu gốc khơng đảm bảo, thậm chí bị gián đoạn rất nhiều, vì sóng ngắn lan
truỳền khơng ổn định”
Trên thực tế hiện nay, những vấn đề trên đã được khắc phục bởi từ năm
1994, Đài Tiếng nói Việt Nam đã sử dụng phương thức truyền tín hiệu qua vệ
tinh, chất lượng phát thanh được nâng cao rõ rệt, khơng chỉ cung cấp tín hiệu
gốc cho các đài phát thanh Trung ương trên tồn quốc mà còn là nguồn tín hiệu
chất lượng cao cho các đài phát thanh địa phương, các vùng hải đảo và biên giới
xa xơi. Ngồi ra, Đài đã bắt đầu áp dụng kỹ thuật số nén, giải- một phương thức
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


13
hiện đại trong truyền dẫn tín hiệu phát thanh, vừa giúp nâng cao chất lượng phát
thanh, vừa mang lại chất lượng kinh tế cao, giảm được chi phí cho việc th
kênh phát đáp trên vệ tinh.
Những năm gần đây, báo chí Việt Nam đã thực sự khởi sắc, đặc biệt là
Truyền hình đã có những bước tiến đáng kể về cả số lượng và chất lượng các
chượng trình. Điều đó tác động khơng nhỏ vào yều cầu mở rộng, phát triển số
lượng chương trình và tầm phủ sóng phát thanh đối nội cũng như đối ngoại của
Đài Tiếng nói Việt Nam. Vì vậỵ hệ thống TDTH của Đài cũng phát triển nhanh,
thể hiện qua việc thiết lập các đài khu vực với cơng suất lớn như Việt Nam
2(VN2) , Việt Nam 3(VN3), các đài FM đang được xây dựng ở Đà Nẵng, Thanh
Hố, Tam Đảo, Quảng Ninh, các cơ quan thường trú của Đài Tiếng nói Việt
Nam trong và ngồi nước như Sơn La, Cần Thơ, Băng Cốc, Pari. Chương trình
phát sóng cho người nước ngồi ở Việt Nam chuyển tiếp các chương trình phát
thanh đối ngoại từ Nga sang Châu Mỹ, Châu Âu, Caribe… Hiện nay chúng ta
sử dụng 3 vệ tinh cho các chương trình đối nội và đối ngoại là PALAPA,
AISASAT, EXPRESS6. Mặt khác, Đài cũng thực hiện dự án quy hoạch TDTH
qua vệ tinh nhằm đáp ứng u cầu nâng cao tính hấp dẫn, đa dạng của chương
trình phát thanh, thực hiện tốt các buổi tường thuật tại chỗ những sự kiện chính
trị- văn hố nổi bật bất cứ đâu trên lãnh thổ Việt Nam. Hơn nữa, dự án này cũng
đảm bảo ban tồn, thống nhất cho sự phát thanh của Vịêt Nam trong tương lai.
Song song với việc phát triển hệ thống và kỹ thuật TDTH, thì việc phát triển hệ
thống, kỹ thuật phát sóng phát thanh cũng là một khâu quyết định đối với sự
phát triển của Đài Tiếng nói Việt Nam. Hệ thống phát thanh của Đài tiếng noi
Việt Nam được phân bổ trên phạm vi tồn quốc, kết hợp với phương thức vừa
tập trung vừa rải mạng, có cơng suất vừa và nhỏ để đảm bảo phủ sóng đồng đều
cho những vùng vị “lõm”, chưa bắt được sóng Đài tiếng nói Việt Nam với chất
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Phát thanh hiện đại - Thời cơ và thách thức


14
lượng tốt. Phương thức phủ sóng của Đài cũng linh hoạt: kết hợp cả sóng FM và
AM sóng trung và sóng ngắn. Hệ thống đài phát thanh Trung ương bao gồm 11
đài, bố trí trên tồn quốc cùng với đài phát thanh của 61 tỉnh thành.
Sự phát triển về quy mơ bao giờ cũng phải đi đơi với sự phát triển về kỹ
thuật. Từ 1995, kỹ thuật phát sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam bắt đầu được
chuyển sang cơng nghiệp hiện tại. Đó là việc đưa vào khai thác máy cơng suất
lớn đầu tiên sử dụng bán dẫn hồn tồn, và phương thức điều chế số- máy phát
Hariss 200 KW đặt ở Đồng Hới, đạt hiệu suất 86%, khơng những chất lượng tín
hiệu tốt mà còn tiết kiệm được khoảng 800 triệu đồng mỗi năm. Đài cũng đã áp
dụng phương thức phát đồng thời hai sóng trên cùng một hệ thống angten, đảm
bảo phát được đồng thời hai Hệ I và Hệ II trên một số đài khu đài phát Đồng
Hới và Bắc Bộ. Như vậy đã giảm bớt được một hệ thống angten.
Một bước hiện đại hố và đưa cơng nghệ mới vào dây chuyền kỹ thuật
phát thanh của Đài Tiếng nói Việt Nam là bổ sung, hiện đại hố và ứng dụng
cơng nghệ mới vào các thiết bị phụ trợ, nhờ đó cũng cải thiện được chất lượng
sóng phát thanh. Hiện nay,chương trình của Đài sau khi thành phẩm tại Studio
đã được đi qua hệ thống xử lý tín hiệu Optimot trước khi đi vào hệ thống TDTH
với phương pháp xử lý số và chia nhỏ phổ tần số âm thanh để xử lý từng đoạn
tần, khắc phục sự cố khơng ổn định, lúc to lúc nhỏ của âm tần. Ngồi ra, Đài
còn lắp đặt hệ thống thiết bị xử lý âm tần đầu vào cho máy phát sóng, bán dẫn
hố tồn bộ các bộ nguồn trong các máy phát cũ và máy phát sóng FM do cơng
ty BDC sản xuất.
Sự phát triển, hiện đại hố, ứng dụng cơng nghệ tiên tiến và phù hợp
trong TDTH và phát sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam như trên đã trình bày đã
giúp ngành phát thanh Việt Nam - cụ thể là Đài Tiếng nói Việt Nam mở rộng
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

Xem chi tiết: 214826